Kompüterdən istifadə bacarığı deyil, hesablama və məntiqi düşünmə qabiliyyəti üzrə dünya reytinqində Asiya ölkələri üstünlük təşkil edir. 2025-ci il üzrə PISA qiymətləndirməsinin nəticələrinə əsasən, Makaonun təhsil sistemi 572 xalla birinci, Sinqapur 563 xalla ikinci, Çinin Pekin, Şanxay, Tsyansu və Çjeszyan bölgələri isə 560 xalla üçüncü yerdə qərarlaşıb.
Monetar.az-ın İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının (OECD) məlumatları əsasında hazırladığı reytinq 15 yaşlı şagirdlərin hesablama problemlərini həll etmək bacarığını qiymətləndirir.
Reytinqdə ilk altı yerdən beşini Asiya təhsil sistemləri tutur. Yaponiya 557 xalla dördüncü, Tayvan 551 xalla beşinci, Honkonq isə 545 xalla altıncıdır.
Avropada ən yüksək nəticəni Estoniya göstərib. Ölkə 541 xalla yeddinci yerdə qərarlaşıb. Cənubi Koreya 538 xalla səkkizinci, Avstraliya 532 xalla doqquzuncu, Yeni Zelandiya isə 531 xalla onuncu olub.
Kanada 525 xalla 11-ci, Böyük Britaniya 523 xalla 12-ci, İsveçrə 520 xalla 13-cü, Çexiya 517 xalla 14-cü yerdədir. ABŞ isə 513 xalla 15-ci sırada qərarlaşıb. Bu göstərici OECD üzrə 500 ballıq orta nəticədən yüksəkdir.
Reytinqdə nə qiymətləndirilir?
Araşdırma şagirdlərin sadəcə kompüterdən istifadə bacarıqlarını deyil, məntiqi nəticə çıxarmaq, modelləşdirmə aparmaq və alqoritmik düşünmək qabiliyyətlərini ölçür. Bu bacarıqlar süni intellektin əmək bazarına təsirinin artdığı bir dövrdə xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Nəticələr Asiya təhsil sistemlərinin hesablama və məntiqi problemlərin həllində güclü mövqeyə malik olduğunu göstərir. Riyaziyyat təhsilinin səviyyəsi, tədris proqramları və texniki biliklərə yatırımlar bu nəticələrə təsir edə biləcək amillər sırasındadır. Bununla belə, reytinq konkret təhsil siyasətinin yüksək nəticələrə birbaşa səbəb olduğunu sübut etmir.
İnternetə çıxış yüksək nəticəyə zəmanət vermir
Araşdırma texnologiyaya çıxış imkanlarının yüksək olmasının öz-özlüyündə güclü hesablama bacarıqları yaratmadığını da göstərir. Məsələn, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində internet əhatəsi 99%-dən çox olsa da, ölkənin qiymətləndirmə üzrə nəticəsi 476 baldır.
OECD-nin təhlilinə görə, təhsil texnologiyalarından ölçülü istifadə daha yaxşı akademik nəticələrlə əlaqələndirilir. Həddindən artıq istifadə və rəqəmsal diqqət yayındırıcıları isə nəticələrə mənfi təsir göstərə bilər.
Beləliklə, rəqəmsal bacarıqların inkişafı yalnız internetə və kompüterlərə çıxışdan deyil, riyaziyyat, oxuyub-anlama və məntiqi düşünmə kimi fundamental bacarıqlardan da asılıdır.
