Müasir biznes dünyasında kibertəhlükəsizlik artıq yalnız İT şöbəsinin məsuliyyəti deyil. Kiberhücumlar birbaşa şirkət rəhbərliyinin qərarlarına, maliyyə vəziyyətinə və biznesin davamlı fəaliyyətinə təsir göstərə bilər. Lakin aparılan sorğular top-menecerlərin əhəmiyyətli hissəsinin bu risklər barədə kifayət qədər məlumatlı olmadığını göstərir.
Məlumata görə, rəhbərlərin 28 faizi kibertəhlükəsizlik qaydalarını öyrənməyə vaxt tapmadığını bildirir. Digər 24 faiz isə mövzunun həddindən artıq mürəkkəb və texniki dildə izah edilməsindən çəkinir. Nəticədə top-menecerlərin 64 faizinin rəqəmsal təhlükələr barədə yalnız səthi biliyə malik olduğu bildirilir.
Bu vəziyyət xüsusilə biznes proseslərinin böyük hissəsinin rəqəmsal mühitə keçdiyi şirkətlər üçün ciddi risk yaradır. Azərbaycanda da təşkilatların kiberhücumlarla üzləşməsi ilə bağlı rəsmi xəbərdarlıqların sayı artır. Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyi bu il yerli qurumların əvvəlcədən ələ keçirilmiş rəsmi e-poçt hesablarından istifadə edilməklə həyata keçirilən fişinq kampaniyası aşkarlayıb. Hücumçular etibarlı görünən məktublar vasitəsilə istifadəçiləri saxta giriş səhifələrinə yönləndirərək parolları və çoxfaktorlu autentifikasiya kodlarını ələ keçirməyə çalışıblar.
Şirkətlər üçün əsas problemlərdən biri kibertəhlükəsizliyin hələ də yalnız İT şöbəsinin vəzifəsi kimi qəbul edilməsidir. Halbuki rəhbərlərin istifadə etdiyi elektron poçt hesabları və digər korporativ sistemlər hücumçular üçün xüsusilə cəlbedici hədəflərdir. Maliyyə və imza səlahiyyətlərinə malik rəhbərin hesabının ələ keçirilməsi şirkət daxilində daha geniş sistemlərə çıxış üçün imkan yarada bilər.
Bu cür hücumların əsas üsullarından biri “fişinq”dir. Hücumçular saxta məktub, keçid və ya sənəd vasitəsilə istifadəçini parol və digər məlumatlarını daxil etməyə sövq edirlər. Son dövrdə Azərbaycanda da bu üsuldan istifadə edən kampaniyalar qeydə alınıb. Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyinin məlumatına görə, bəzi hallarda hücumçular hətta əvvəlcədən ələ keçirilmiş rəsmi e-poçt hesablarından istifadə etməklə göndərilən məktublara etibarlılıq görüntüsü veriblər.
Digər mühüm risk rəhbər şəxslərin xüsusi olaraq hədəfə alınmasıdır. Beynəlxalq praktikada “whaling” kimi tanınan bu yanaşmada hücumçular daha geniş səlahiyyətlərə malik rəhbərlərin hesablarını ələ keçirməyə və şirkətin maliyyə və ya məxfi məlumatlarına çıxış əldə etməyə çalışırlar.
Mütəxəssislərin fikrincə, bu risklərin qarşısını almaq üçün rəhbərlərə uzun və mürəkkəb texniki təlimlər keçirmək vacib deyil. Daha effektiv yanaşma qısa və praktiki kiber-fərqindəlik proqramlarının tətbiqidir. Belə təlimlərdə saxta məktubların tanınması, şübhəli keçid və faylların açılmaması, güclü və unikal parollardan istifadə, çoxfaktorlu autentifikasiyanın aktivləşdirilməsi və şübhəli fəaliyyətin vaxtında bildirilməsi kimi əsas qaydalar izah edilə bilər.
“İT və təhlükəsizlik ekspertinin” fikrincə, rəhbərlərə sistemlərin texniki kodunu öyrətməkdənsə, onlara rəqəmsal gigiyenanın əsas prinsiplərini aşılamaq daha vacibdir. Ekspert bunu şirkətin qapısının təhlükəsizliyinə bənzədir: baza təhlükəsizlik qaydalarını bilməyən rəhbər və ya əməkdaş hücumçu üçün şirkətə giriş nöqtəsinə çevrilə bilər.
Azərbaycanda kibertəhlükələrə qarşı mübarizə istiqamətində görülən tədbirlər də risklərin miqyasını göstərir. Dövlət qurumlarının informasiya resursları üzrə 2026-cı ilin ilk rübündə 41,2 milyondan çox təhlükəli keçid, 3,7 milyondan çox zərərli məzmunlu trafik və 1 milyondan çox digər təhlükənin bloklandığı açıqlanıb. Həmin dövrdə 60 fişinq yönümlü veb-resurs da bloklanıb.
Bu səbəbdən şirkətlərin kibertəhlükəsizlik büdcəsini yalnız antivirus, təhlükəsizlik sistemləri və digər texniki həllərə yönəltməsi kifayət etmir. Rəhbərlərin və əməkdaşların mütəmadi, qısa və praktiki kiber-fərqindəlik təlimlərinə cəlb edilməsi də təhlükəsizlik strategiyasının əsas elementlərindən biri olmalıdır.
Çünki müasir kibertəhlükəsizlikdə ən zəif halqa bəzən mürəkkəb texnologiya deyil, sadəcə bir klik ola bilər.
MONETAR.AZ
