Qazaxıstan hökuməti ölkəni qlobal süni intellekt (İİ) mərkəzinə çevirmək məqsədilə ABŞ-nin texnologiya nəhəngi "Nvidia Corp." və "Firebird Inc." startapı ilə irimiqyaslı müqavilələr imzalayıb. "Bloomberg" agentliyinin yaydığı məlumata görə, ümumi investisiya həcmi 10 milyard dollara çata biləcək bu meqalayihə regionun rəqəmsal xəritəsini kökündən dəyişəcək. Sazişlər çərçivəsində ölkənin şimal-şərqində "Data Center Valley" (Məlumat Mərkəzi Vadisi) adlı böyük texnoloji infrastruktur qovşağı yaradılacaq.
Qazaxıstanın Süni İntellekt və Rəqəmsal İnkişaf Nazirliyinin açıqladığı rəsmi plana əsasən, layihənin icrası iki əsas mərhələdə həyata keçiriləcək. Bu büdcənin 1 milyard dolları dövlətə məxsus "Kazakhtelecom" şirkəti tərəfindən təmin olunacaq. Layihənin 125 meqavat (MVt) gücündə olan ilk rəqəmsal hissəsinin 2027-ci ildə istismara verilməsi planlaşdırılır. Bu mərhələnin dəqiq icra müddəti və investisiya detalları infrastrukturun ilkin göstəricilərindən asılı olaraq daha sonra müəyyən ediləcək.
Qazaxıstanın Baş naziri Olcas Bektenov bildirib ki, dövlətin əsas hədəfi qlobal rəqəmsal infrastrukturun yerləşdirilməsi üçün Avrasiyada ən əlverişli platformanı formalaşdırmaqdır.
Mərkəzin əsas gücü saniyədə milyardlarla əməliyyat yerinə yetirə bilən 100 min ədəd yeni nəsil qrafik prosessordan (GPU) ibarət hesablama klasteri olacaq. Burada süni intellekt modellərinin təlimi üçün "Nvidia"nın ən son mühəndislik möcüzələri sayılan GB300 və Vera Rubin çiplərindən istifadə ediləcək.
Bu nəhəng data axınını qlobal şəbəkələrə inteqrasiya etmək üçün Qazaxıstan strateji bir addım atır. Belə ki, ölkə rəqəmsal bağlantını gücləndirmək məqsədilə Xəzər dənizinin dibi ilə Azərbaycana doğru optik fiber kabel xəttinin çəkilişi üzərində aktiv iş aparır. Qeyd edək ki, Qazaxıstan ötən il də "Nvidia H200" çiplərinə əsaslanan ilk superkompüterini uğurla istifadəyə vermişdi.
Geniş torpaq sahələrinə, ucuz elektrik enerjisinə və Avropa ilə Asiyanın kəsişməsində yerləşən coğrafi mövqeyinə güvənən Qazaxıstan bu layihə sayəsində xammal asılılığını azaltmağı hədəfləyir.
Baş nazirin müavini Jasan Madiyevin sözlərinə görə, layihə tam gücü ilə fəaliyyətə başladıqdan sonra ölkəyə ildə ən azı 3 milyard dollar ixrac gəliri qazandıracaq, minlərlə yüksəkixtisaslı yeni iş yerləri açacaq və ölkəni Avrasiyanın əsas rəqəmsal qovşağına çevirəcək.
Sazişə əsasən, Firebird layihənin maliyyələşdirilməsi və texnoloji təminatına cavabdehdir. Yerli tərəfdaş Kazakhtelecom fasiləsiz elektrik, soyutma sistemləri və rabitə kanallarını quracaq. Nvidia isə infrastrukturun memarlıq dizaynını hazırlayacaq və qabaqcıl çip tədarükünü təmin edəcək.
MONETAR.AZ
