Avropa və Böyük Britaniyada topdansatış təbii qaz qiymətləri həftənin sonuncu ticarət günündə yüksəlsə də, həftəlik göstəricilər üzrə geriləməyə hazırlaşır. Avropanın əsas idxal mərkəzlərində tədarükün müvəqqəti yaxşılaşması Yaxın Şərqdə davam edən geosiyasi gərginliyin qaz bazarına təsirini qismən kompensasiya edib.
Niderlandın etalon TTF qaz fyuçersi gün ərzində təxminən 2 faiz bahalaşaraq meqavat-saat üçün 78,50 avro ətrafında ticarət olunub. Müqavilə əvvəlki gün bir həftədən çox müddətin minimumuna düşdükdən sonra yenidən yüksəlib. Bununla belə, həftəlik hesablamada TTF-in təxminən 1,8 faiz ucuzlaşacağı gözlənilir. Bu nəticə baş tutarsa, Avropada qaz qiymətlərinin ardıcıl beş həftəlik artım seriyası başa çatacaq.
Böyük Britaniyanın əsas NBP qaz müqaviləsində də oxşar dinamika müşahidə olunub. Müqavilənin qiyməti gün ərzində 2 faiz artaraq term üçün təxminən 195 pensə yüksəlib. Buna baxmayaraq, həftəlik göstəricidə NBP-nin təxminən 1,9 faiz geriləməsi və bununla da beş həftəlik artım seriyasının dayanması gözlənilir.
Avropada qaz qiymətlərinin həftəlik azalmasına təsir edən əsas amillərdən biri Fransanın energetika sektorunda tətillərin başa çatması olub. Sənaye aksiyaları ölkənin ən böyük LNG idxal obyektlərindən biri olan Dünkerk terminalında qazın yenidən qazlaşdırılması və ötürülməsi imkanlarını məhdudlaşdırmışdı. Bu vəziyyət Belçika və Almaniyaya qaz axınlarının azalmasına səbəb olmuşdu. Həftənin ortalarından etibarən terminalın fəaliyyəti normallaşıb.
Bununla yanaşı, Yaxın Şərqdəki vəziyyət qaz bazarında risklərin tam aradan qalxmadığını göstərir. İran ətrafında davam edən münaqişə, Səudiyyə Ərəbistanının neft infrastrukturu obyektlərinə hücumlar və husilərin Qırmızı dənizdə həyata keçirdiyi zərbələr enerji daşıyıcılarının daşınması ilə bağlı narahatlıqları artırır. Bu amillər qaz tankerlərinin marşrutlarına təsir göstərməklə yanaşı, daha uzun və baha alternativ nəqliyyat yollarından istifadə ehtimalını da artırır.
Avropanın qaz bazarında ehtiyatların səviyyəsi də diqqət mərkəzində qalır. “Gas Infrastructure Europe”un məlumatına görə, Avropa İttifaqının yeraltı qaz anbarları təxminən 68,5 faiz doludur. Bu göstərici qarşıdakı soyuq mövsümdə tələbatın artması fonunda bazarın hava şəraitinə və tədarükdə mümkün dəyişikliklərə həssaslığını qoruduğunu göstərir.
Digər tərəfdən, enerji qiymətlərinin inflyasiyaya təsiri mərkəzi bankların pul siyasəti qərarlarında əsas amillərdən biri olaraq qalır. Federal Ehtiyat Sistemi və Avropa Mərkəzi Bankının faiz qərarlarından sonra İngiltərə Bankı da əsas faiz dərəcəsini 3,75 faiz səviyyəsində saxlayıb. Tənzimləyici enerji xərclərinin yüksək qalmasının inflyasiya təzyiqlərini gücləndirə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.
Beləliklə, Avropada qaz qiymətlərində son günlər müşahidə olunan geriləmə əsasən tədarük imkanlarının yaxşılaşması ilə bağlı olsa da, geosiyasi risklər, anbar ehtiyatlarının səviyyəsi və enerji qiymətlərinin inflyasiyaya təsiri bazarda qeyri-müəyyənliyi qoruyur.
MONETAR.AZ
