Neft qiymətləri bu gün ardıcıl üçüncü sessiyada da geriləyib. Bazar iştirakçıları Yaxın Şərqdə pozulmuş neft tədarükünün qismən bərpa oluna biləcəyinə dair gözləntiləri ABŞ və İran arasında münaqişənin daha da genişlənməsi ilə bağlı risklərdən üstün tuturlar.
Saat 02:31-ə olan məlumata görə, noyabr tədarüklü “Brent” markalı neftin fyuçersləri 0,7 faiz ucuzlaşaraq bir barrel üçün 104,12 dollara düşüb. ABŞ-nin WTI markalı neftinin fyuçersləri isə 0,5 faiz azalaraq 101,40 dollar təşkil edib.
Qiymətlərdəki eniş Səudiyyə Ərəbistanı ilə İran tərəfindən dəstəklənən Yəmən husiləri arasında hərbi əməliyyatların yenidən başlamasına baxmayaraq baş verir. Bu vəziyyət onsuz da Hörmüz boğazından keçən gəmiçilik marşrutlarına təsir göstərən münaqişə fonunda qlobal neft tədarükü ilə bağlı əlavə risklər yaradır.
Bazar iştirakçılarının diqqətində olan əsas məsələlərdən biri Səudiyyə Ərəbistanının ötən həftə dron hücumları nəticəsində zədələnən “Şərq–Qərb” boru kəmərinin fəaliyyətini qismən bərpa edə biləcəyi ilə bağlı siqnallardır. Kəmər adətən Səudiyyə Ərəbistanının neftini Qırmızı dəniz sahilində yerləşən Yanbu limanına nəql edir.
Media məlumatlarına görə, Səudiyyə Ərəbistanı yaxın bir neçə gün ərzində boru kəmərinin ötürmə gücünün təxminən yarısını bərpa etməyi planlaşdırır. Bununla yanaşı, Ər-Riyadın Asiyadakı neftayırma müəssisələrinə Omanın Sohar limanı yaxınlığında gəmidən-gəmiyə yükləmə yolu ilə əlavə neft partiyaları təklif etdiyi bildirilir. Bu addım ixrac üçün alternativ marşrut yaratmaqla tədarük həcmlərinin azalması ilə bağlı narahatlıqları müəyyən qədər azalda bilər.
Bununla belə, neft tədarükünün gələcək vəziyyəti ilə bağlı qeyri-müəyyənlik yüksək olaraq qalır. İran dövlət mediasının məlumatına görə, İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Hərbi Dəniz Qüvvələri cümə günü Toqo bayrağı altında üzən bir tankerə qarşı əməliyyat keçirildiyini açıqlayıb. Bildirilir ki, tanker İran tərəfinin Hörmüz boğazından “qeyri-qanuni keçid” kimi qiymətləndirdiyi cəhd zamanı hədəfə alınıb.
Digər tərəfdən, diplomatik proses də neft bazarının diqqətindədir. ABŞ Prezidenti Donald Tramp “Axios”a açıqlamasında İrana qarşı genişmiqyaslı hərbi əməliyyatların mümkün bərpası ilə bağlı mühüm qərar qəbul etməyə yaxın olduğunu bildirib. “Axios”un məlumatına görə, Tramp gələn həftə Nyu-Yorkda BMT Baş Assambleyası çərçivəsində Səudiyyə Ərəbistanı, BƏƏ, Qətər, Bəhreyn, Küveyt və Oman liderləri ilə görüşməyi planlaşdırır.
Çin də diplomatik səyləri gücləndirib. Çinin xarici işlər naziri Van İ Vaşinqton və Tehrana təmkinli davranmaq və Hörmüz boğazının fəaliyyətini bərpa etmək çağırışı edib. İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçı isə Çin və Pakistan rəsmiləri ilə məsləhətləşmələr aparıb.
Münaqişənin yaratdığı təchizat riskləri fonunda “Brent” və WTI neftinin qiyməti artıq bir barrel üçün 100 dollar həddini keçib. Hazırkı enişə baxmayaraq, bazarda əsas diqqət Yaxın Şərqdən neft tədarükünün nə dərəcədə bərpa olunacağına və regiondakı hərbi-siyasi vəziyyətin növbəti mərhələdə necə inkişaf edəcəyinə yönəlib.
MONETAR.AZ
