Avropada təbii qazın qiymətləri bu gün son beş ayın ən yüksək səviyyələrindən geriləyib. Buna beş gün ərzində fasiləsiz davam edən bahalaşmadan sonra treyderlərin qazancını reallaşdırması səbəb olub.
Gələn ay üçün tədarükü nəzərdə tutan etalon TTF qaz fyuçersləri gün ərzində qeydə alınan maksimum göstəricidən aşağı düşüb və sessiya boyu əvvəlki səviyyələrdən daha aşağı qiymətlərlə alınıb-satılıb. Böyük Britaniyada da topdansatış qaz müqavilələri beş aylıq maksimumdan geri çəkilib.
Bazar iştirakçıları bildirirlər ki, enerji şirkətlərinin treyderləri Yaxın Şərqdə artan geosiyasi risklərin təsiri ilə qiymətlərin bir həftə ərzində yüksəlməsindən sonra mənfəətin bir hissəsini fiksasiya etməyə başlayıblar.
Treyderlərin fikrincə, Avropada qaz qiymətlərinin əhəmiyyətli dərəcədə aşağı düşməsi üçün fundamental imkanlar məhdud olaraq qalır. Buna əsas səbəb Fars körfəzindən enerji tədarükündə ciddi fasilələrin yaranması riskidir.
Qaz qiymətlərinin mart ayındakı maksimumlara doğru son sürətli yüksəlişi ABŞ və İran arasında diplomatik danışıqların nəticəsiz qalmasından sonra baş verib. Tehran hərbi mövqeyini sərtləşdirərkən, ABŞ Prezidenti Donald Tramp enerji tranzitinə maneələrin davam etməsi halında hərbi müdaxilə ilə bağlı xəbərdarlıq edib.
Dünyanın mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) ticarəti üçün ən mühüm marşrutlarından biri olan Hörmüz boğazında gəmiçiliyin iflic olması isə bazardakı təzyiqi daha da artırıb. Qlobal LNG ticarətinin təxminən beşdə birinin keçdiyi bu strateji su yolunda yaranan problemlər Qətərdən Avropaya LNG daşımalarını dayandırıb.
Nəticədə Avropanın enerji şirkətləri məhdudlaşan qlobal bazarda uzunmüddətli müqavilələrlə təmin olunmayan spot LNG yükləri uğrunda daha sərt rəqabət aparmalı olurlar.
Təchizatdakı problemlər Avropanın qarşıdan gələn istilik mövsümü ərəfəsində qaz anbarlarında mövcud olan struktur çatışmazlıqları ilə daha da dərinləşir.
“Gas Infrastructure Europe”un məlumatlarına əsasən, Avropa İttifaqında yeraltı qaz anbarlarının doluluq səviyyəsi hazırda işçi tutumunun 60%-dən bir qədər çoxunu təşkil edir.
Yay aylarında yüksək temperatur səbəbindən soyutmaya tələbatın artması, LNG tədarükündə yaranan gecikmələrlə birlikdə anbarların doldurulma tempini zəiflədib.
Qazın forvard əyrisi hələ də dərin bəkvardasiya vəziyyətindədir. Bu, dərhal tədarük olunan qazın gələcək tarixlər üçün nəzərdə tutulan müqavilələrdən əhəmiyyətli dərəcədə baha olması deməkdir.
Belə qiymət strukturu treyderlərin bahalı spot qazı alaraq anbarlarda saxlamaq marağını azaldır. Nəticədə Avropanın qış mövsümü üçün ehtiyat toplamaq imkanları daha da məhdudlaşır və bazarda bir növ qapalı dövr yaranır.
Regional iqtisadi təqvimin nisbətən sakit olduğu bir vaxtda enerji treyderləri bazarın növbəti istiqamətini müəyyənləşdirmək üçün əsasən dənizdəki fiziki yükdaşıma məlumatlarını, LNG tanker hərəkətlərini və müxtəlif aktiv bazarlarında baş verən dəyişiklikləri izləyirlər.
MONETAR.AZ
