Dünya ticarətinin "şah damarı" sayılan Hörmüz boğazındakı gərginlik Bakı mağazalarına da təsirsiz ötüşməyəcək. Logistika xərclərinin artması smartfonlardan tutmuş avtomobil hissələrinə qədər bir çox idxal məhsulunun qiymətini təzyiq altında saxlayır.
2026-cı ilin aprel ayında qlobal tədarük zəncirində yaranan "Hörmüz böhranı" rəqəmsal və texniki bazarda yeni qiymət dalğasına səbəb olub. Boğazın blokadada qalması gəmilərin yolu minlərlə kilometr uzatmasına və daşınma xərclərinin kəskin artmasına yol açıb.
Azərbaycan bazarı üçün 3 əsas risk:
-
Elektronika və Smartfonlar: Azərbaycanın smartfon və noutbuk bazarı böyük ölçüdə Asiya tədarükçülərindən asılıdır. Gəmilərin marşrutunun uzanması Bakıdakı iri mağazalar şəbəkəsində yeni partiya məhsulların qiymətinin %5-10 yüksəlməsinə səbəb ola bilər.
-
Avtomobil Ehtiyat Hissələri: Xüsusilə Yaponiya və Koreya istehsalı olan avtomobillərin ehtiyat hissələrinin çatdırılma müddəti artıb. Bu, servis mərkəzlərində həm gözləmə müddətini, həm də detalların qiymətini artırır.
-
Məişət Texnikası: Soyuducular, paltaryuyan maşınlar və kondisionerlər kimi həcmli malların daşınma xərci artdığı üçün "May endirimləri" gözlənildiyi qədər cəlbedici olmaya bilər.
Atəşkəs ümidi və Reallıq
ABŞ və İran arasındakı müvəqqəti atəşkəs xəbəri bazarlarda qısa müddətli nikbinlik yaratsa da, boğazın hələ də qapalı qalması və yüzlərlə gəminin növbədə gözləməsi vəziyyəti gərgin saxlayır. İqtisadçıların fikrincə, tədarükün tam normallaşması üçün ən azı yarım il vaxt lazımdır.
Alternativ yollar: Azərbaycanın tranzit üstünlüyü
Bu cür dəniz böhranları fonunda Azərbaycanın iştirak etdiyi "Şimal-Cənub" və "Orta Dəhliz" kimi quru yollarının əhəmiyyəti bir daha sübut olunur. Dəniz yolu ilə daşınma baha və riskli olduqca, qitələrarası ticarət dəmir yollarına və yük maşınlarına meyil edir. Bu isə ölkəmizin tranzit potensialını artırmaqla yanaşı, daxili bazarın bəzi mallarla daha sürətli təmin olunmasına kömək edə bilər.
İstehlakçılara tövsiyə: İndi almalı, yoxsa gözləməli?
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, əgər yaxın aylarda texnika və ya avtomobil hissələri almağı planlaşdırırsınızsa, bunu təxirə salmamaq daha məqsədəuyğundur. Çünki logistika xərclərinin qiymətlərə tam oturması adətən 1-2 ay vaxt aparır və bu da iyun-iyul aylarında pik həddə çata bilər.
Hörmüz boğazı sadəcə uzaq bir coğrafi nöqtə deyil, bizim cibimizə birbaşa təsir edən iqtisadi faktordur. 2026-cı ilin yazı "logistika savaşı" və qiymət tənzimləmələri ilə yadda qalacaq.
MONETAR.AZ
