Hindistan və Avropa İttifaqı rəsmilərin “bütün razılaşmaların anası” adlandırdığı, iqtisadi və geosiyasi əlaqələri gücləndirməyə yönəlmiş tarixi ticarət və strateji tərəfdaşlıq sazişini yekunlaşdırmaq ərəfəsindədir. Elanın gələn həftə Yeni Dehlidə keçiriləcək Aİ–Hindistan sammitində verilməsi gözlənilir. Sammitdə Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen və Avropa Şurasının sədri Antonio Koşta Hindistanın baş naziri Narendra Modi ilə görüşəcəklər.
Təxminən iyirmi ildir davam edən azad ticarət sazişi üzrə danışıqlar Çin və ABŞ-dan qaynaqlanan qlobal təzyiqlər fonunda sürət qazanıb. Hər iki tərəf tariflər, ixrac nəzarətləri və geosiyasi gərginliklərlə üzləşdiyi üçün razılaşma mallar və xidmətlər üzrə ticarətin genişləndirilməsini, mövsümi işçilər, tələbələr və tədqiqatçılar üçün hərəkətliliyin asanlaşdırılmasını, həmçinin dəniz təhlükəsizliyi, kibertəhlükəsizlik, terrorla mübarizə və mümkün birgə hərbi texnika istehsalı daxil olmaqla təhlükəsizlik və müdafiə əməkdaşlığı üçün əsasların yaradılmasını hədəfləyir.
Hazırda tərəflər arasında malların ticarət dövriyyəsi 120 milyard avro (139 milyard dollar), xidmətlər üzrə isə əlavə 60 milyard avro təşkil edir. Hindistan Aİ-nin ümumi mal ticarətində cəmi 2,5% paya malikdir, bu göstərici Çin üçün 15%-dir. Lakin rəsmilər bildirirlər ki, saziş böyük istifadə olunmamış potensialı üzə çıxara bilər. Avropa sənayeləri Hindistanda avtomobillər, maşın avadanlıqları və kimyəvi məhsullar üzrə tariflərin azaldılmasını istəyir, Hindistan isə tekstil və əczaçılıq məhsulları üçün bazara çıxışın yaxşılaşdırılmasına ümid edir. Kənd təsərrüfatı kimi həssas sahələrdə isə Yeni Dehli südçülük və taxıl istehsalını qorumaq üçün məhdud güzəştlər edəcək.
Analitiklər qeyd edirlər ki, Aİ–Hindistan tərəfdaşlığı strateji motivlər də daşıyır. Avropa ABŞ-dan asılılığı azaltmaq, Hindistan isə müdafiə sahəsində Rusiyadan asılılığını zəiflətmək və çoxşaxəli xarici siyasət yürütmək niyyətindədir. Sammitin Hindistanda Respublika Günü tədbirləri ilə eyni vaxta təsadüf etməsi razılaşmanın simvolik və strateji əhəmiyyətini daha da artırır.
Əgər saziş uğurla yekunlaşarsa, bu, ticarətin liberallaşdırılmasını təhlükəsizlik əməkdaşlığı ilə birləşdirən tarixi mərhələ olacaq və qarşıdakı onilliklərdə qlobal iqtisadi və strateji balanslara təsir göstərə bilər.
MONETAR.AZ
