Yaxın Şərqdə davam edən münaqişə ABŞ-ın qlobal enerji ixracatçısı kimi mövqeyini daha da gücləndirib. Amerika nefti, təbii qazı və neft məhsullarına beynəlxalq tələbat rekord həddə yüksəlib.
ABŞ Enerji İnformasiya Administrasiyasının məlumatına görə, ötən həftə xam neft və neft məhsullarının ümumi ixracı gündəlik 12,9 milyon barrelə çataraq tarixi maksimum qeydə alıb. Bu artım Hörmüz boğazı ətrafında yaranan problemlər və Qətərdəki obyektlərin zədələnməsi səbəbindən qlobal tədarükdə yaranan boşluğun doldurulması ilə bağlıdır.
İnfrastruktur məhdudiyyətləri və geosiyasi risklər
Tələbatın artımı davam edir: hazırda 60-dan çox boş neft supertankeri ABŞ-ın Meksika körfəzi sahili istiqamətində hərəkət edir ki, bu da müharibədən əvvəlki səviyyədən təxminən üç dəfə çoxdur.
Bu sıçrayış Vaşinqtonun “enerji dominantlığı” strategiyasını gücləndirsə də, ekspertlər xəbərdarlıq edir ki, müharibə şəraitində yaranmış bu yüksək tələbi uzunmüddətli kommersiya üstünlüyünə çevirmək çətin olacaq.
Əsas problemlərdən biri Asiyada mövcud olan struktur məhdudiyyətlərdir. Regiondakı neft emalı zavodları əsasən Yaxın Şərqdən gələn daha ağır və kükürdlü neft üçün uyğunlaşdırılıb. ABŞ neftinin qəbulu üçün bu infrastrukturların modernləşdirilməsi isə böyük investisiyalar və illərlə davam edəcək mühəndislik işləri tələb edir.
Bundan əlavə, Meksika körfəzi sahilindəki ixrac infrastrukturu fiziki güc həddinə yaxınlaşır. Bu səbəbdən, hazırda tikilməkdə olan yeni terminallar tam gücü ilə fəaliyyətə başlayana qədər (təxminən 18–24 ay ərzində) ixracın daha da artması məhdud olacaq.
Qlobal enerji strategiyasında dəyişikliklər
Bu arada, Avropa öz çətin enerji strategiyasını formalaşdırır. Qitə hazırda ehtiyatlarını doldurmaq üçün ABŞ-ın mayeləşdirilmiş təbii qazından (LNG) asılı vəziyyətdədir. Lakin Avropa liderləri getdikcə bir enerji asılılığının digəri ilə əvəz olunması riskindən narahatlıqlarını ifadə edirlər.
Eyni zamanda, ABŞ-ın enerji təchizatında dominant mövqeyindən ticarət və təhlükəsizlik danışıqlarında istifadə edə biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlar artır.
Bütün bu uzunmüddətli geosiyasi və texniki çətinliklərə baxmayaraq, hazırkı vəziyyətdə qlobal alıcıların alternativləri demək olar ki, yoxdur. Hörmüz boğazının bağlanması (adətən dünya neft tədarükünün təxminən 10%-i buradan keçir) ciddi təklif çatışmazlığı yaradıb və bu boşluğu hazırda əsasən ABŞ doldura bilir.
Nəqliyyat məhdudiyyətləri davam etdiyi müddətdə, ABŞ-ın Meksika körfəzi sahili qlobal bazarlar üçün əsas təchizat mənbəyi olaraq qalacaq.
MONETAR.AZ
