Bloomberg yazır ki, Avropa İttifaqı Rusiya maye təbii qazının (LNG) idxalına məhdudiyyət tətbiq etməyə qlobal təchizatın ciddi pozulduğu bir dövrdə başlayır. Bu vəziyyət İran ətrafında gedən müharibə fonunda daha da kəskinləşib.
Şənbə günündən etibarən Avropa İttifaqı Rusiya LNG-sinin spot (qısamüddətli) bazardan alınmasını qadağan edəcək. Uzunmüddətli müqavilələr üzrə tədarük isə ilin sonuna qədər davam edəcək. Hazırda Rusiya Avropanın qaz tələbatının təxminən 12%-ni təmin edir.
Wood Mackenzie və Energy Aspects analitiklərinə görə, spot alışların qadağan edilməsi ildə təxminən 2,8–3,5 milyon ton qazın (Aİ-nin LNG idxalının təxminən 3%-i) kəsilməsi deməkdir.
Problem ondadır ki, regionda qaz qiymətləri artıq Yaxın Şərqdəki böhran səbəbilə təxminən 40% artıb. Çünki Fars körfəzində qlobal LNG tədarükünün təxminən beşdə biri bloklanıb. Avropa isə qış mövsümü öncəsi qaz anbarlarını sürətlə doldurmaq məcburiyyətindədir və yayda Asiya ilə rəqabət daha da güclənəcək.
Analitiklər qeyd edir ki, əgər qaz anbarlarının doldurulma tempi zəifləsə, Brüssel fövqəladə vəziyyət elan edərək spot bazar məhdudiyyətlərini müvəqqəti dayandıra bilər. Lakin Energy Aspects hesab edir ki, bu addım reputasiya baxımından ciddi risklər daşıdığı üçün tezliklə tətbiq olunmaya bilər.
Ekspertlərin fikrincə, əsas sınaq 1 yanvar 2027-ci ildə olacaq. Həmin tarixdən etibarən Rusiya qazının uzunmüddətli tədarükləri də tam dayandırılmalıdır. Bu, o cümlədən TotalEnergies və Almaniyanın SEFE kimi şirkətlərə də aiddir.
Bununla belə, Avropanın qadağası Rusiya qazını qlobal bazardan çıxarmayacaq. Novatek artıq LNG həcmlərini Asiya bazarlarına yönəltməyə çalışır. Şirkət Hindistan, Çin və Cənub-Şərqi Asiya ölkələri ilə danışıqlar aparır, həmçinin Vyetnam ilə ilkin razılaşma əldə edib. Bəzi həcmlərin Türkiyə və Misirə yönəldilməsi də mümkündür.
Əsas problem isə logistika olaraq qalır, xüsusilə buz sinifli tankerlərin çatışmazlığı.
Bununla belə, əgər Novatek Asiya bazarında mövqelərini gücləndirə bilsə, bu, paradoksal şəkildə Avropaya da kömək edə bilər. Çünki digər LNG təchizatçıları uğrunda rəqabət zəifləyə bilər.
