Qiymətlərin son bir həftədən çox müddətin ən aşağı səviyyəsinə enməsinə Fransada energetika sektorunda keçirilən əmək tətilinin başa çatması və əsas idxal terminalında qaz ötürmə gücünün bərpa olunması təsir göstərib.
Ən yaxın tədarük ayı üzrə etalon Niderland TTF fyuçersləri 1,23 faiz ucuzlaşaraq meqavat-saat üçün 76,98 avroya düşüb. Beləliklə, müqavilənin qiyməti bir həftədən çox müddətin minimum səviyyəsinə enib.
Böyük Britaniyanın NBP qaz müqaviləsinin qiyməti də 1,23 faiz azalaraq term üçün təxminən 191 pens təşkil edib. Bu göstərici də son bir həftənin ən aşağı səviyyələrindən birinə geriləyib.
Avropa qaz bazarında qiymətlərin enməsinin əsas səbəbi Fransada energetika sektorunda keçirilən 24 saatlıq əmək tətilinin başa çatması olub. Tətil zamanı ölkənin enerji infrastrukturunda yaranan məhdudiyyətlər Avropa şəbəkəsinə qaz tədarükünə təzyiq göstərmişdi.
Fransanın energetika həmkarlar ittifaqları tərəfindən çərşənbə axşamı keçirilən aksiyalar zamanı Belçikanın “Fluxys” şirkəti Fransanın ən böyük LNG idxal obyekti olan Dünkerk terminalında qazın ötürülmə gücünü gündəlik 9,4 giqavat-saatdan 4 giqavat-saata qədər azaltmışdı.
Tətilin başa çatması və Fransanın nüvə enerjisi ilə qaz infrastrukturunda əməliyyatların normallaşmasından sonra Dünkerk terminalında qazın reqazifikasiya həcmlərinin əvvəlki səviyyələrə qaytarılması prosesinə başlanılıb. Fransadan sərhədyanı interkonnektorlar vasitəsilə qaz ixracının bərpası isə yaxın müddətli Avropa qaz müqavilələri üzərindəki təzyiqi azaldıb.
Qiymətlərin ardıcıl bir neçə sessiyada ucuzlaşmasına baxmayaraq, Avropanın qaz bazarında fundamental risklər tam aradan qalxmayıb. Xüsusilə qışa hazırlıq məqsədilə anbarların doldurulması mövsümünün sonuna yaxın ehtiyatların səviyyəsi bazar iştirakçılarının diqqətində qalır.
“Gas Infrastructure Europe” məlumatlarına görə, Avropa İttifaqı ölkələrində yeraltı qaz anbarlarının doluluq səviyyəsi 68,5 faiz təşkil edir. Bu göstərici ilin müvafiq dövrü üçün son beş ilin mövsümi orta göstəricisindən təxminən 16 faiz bəndi aşağıdır.
Bazar iştirakçıları enerji qiymətlərini qlobal pul-kredit siyasətindəki dəyişikliklər fonunda da izləyirlər. Avropa Mərkəzi Bankı və ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin faiz dərəcələri ilə bağlı qərarları enerji bazarlarında inflyasiya gözləntiləri və tələbat perspektivləri baxımından əhəmiyyət daşıyır.
Yüksək enerji xərclərinin inflyasiyaya təsiri ilə bağlı narahatlıqların qalması isə xüsusilə qış tədarükü üzrə müqavilələrdə risk əlavələrinin yüksək səviyyədə saxlanmasına səbəb olur. Bu baxımdan, Fransada qaz infrastrukturunun normal fəaliyyətə qayıtması qiymətlərə qısamüddətli rahatlıq gətirsə də, Avropanın qaz bazarında tədarük riskləri tam aradan qalxmış hesab edilmir.
MONETAR.AZ
