Qlobal iqlim dəyişikliyi, sürətli şəhərsalma və enerji təhlükəsizliyi çağırışlarının fonunda "yaşıl və ağıllı şəhərlər" konsepsiyası artıq sadəcə bir nəzəriyyə deyil, dünya enerji transformasiyasının əsas hərəkətverici qüvvəsinə çevrilib.
Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyası (WUF13) çərçivəsində təşkil olunmuş "Yüksəksəviyyəli Enerji və Şəhər Dialoqu"nda çıxış edən Azərbaycanın energetika naziri Pərviz Şahbazov ölkənin yaxın gələcəyə hədəflənən irimiqyaslı yaşıl enerji planlarını açıqlayıb.
Nazir qeyd edib ki, Azərbaycan hökuməti bərpa olunan enerji mənbələrinə keçidi strateji prioritet elan edib. Bu çərçivədə növbəti il (2027-ci ildə) ölkənin enerji sistemində tarixi bir mərhələ başlayacaq. Eyni anda 12 yeni günəş və külək elektrik stansiyası şəbəkəyə qoşulacaq. Bu stansiyaların ümumi generasiya gücü 2 giqavata ($2\text{ qvt}$) bərabər olacaq. Yeni yaşıl güclərin işə düşməsi sayəsində hər il atmosferə atılan təqribən 2,4 milyon ton istixana qazı (CO2) emissiyasının qarşısı alınacaq.
Pərviz Şahbazov rəsmi Bakının karbon neytrallığına doğru atdığı kompleks addımları 5 əsas istiqamət üzrə qruplaşdırıb:
-
Böyük həcmli layihələr: Ölkədə xarici və yerli investisiyalar hesabına irimiqyaslı bərpa olunan enerji (BOEM) mənbələrinin yaradılması;
-
Transsərhəd enerji dəhlizləri: Xəzər dənizindən və regional qovşaqlardan istehsal olunacaq yaşıl enerjinin birbaşa Avropa və digər qonşu bazarlara ixracını təmin edəcək "Xəzər-Qara Dəniz-Avropa" kimi irihəcmli kabel/dəhliz layihələrinin reallaşdırılması;
-
Yaşıl Enerji Zonaları: İşğaldan azad edilmiş ərazilər (Qarabağ və Şərqi Zəngəzur) və Naxçıvan Muxtar Respublikasının rəsmən sıfır emissiyalı "Yaşıl Enerji" zonalarına çevrilməsi prosesinin genişləndirilməsi;
-
Enerji səmərəliliyi: Sənaye, tikinti və məişət sektorlarında elektrik enerjisindən istifadə zamanı itkilərin minimuma endirilməsi və səmərəliliyin yüksəldilməsi;
-
Şəbəkənin rəqəmsallaşdırılması: Alternativ mənbələrdən gələn dəyişkən enerjini qəbul edə bilmək üçün ölkənin ümumi elektrik ötürücü və paylayıcı şəbəkəsinin tam modernləşdirilməsi.
Bu genişmiqyaslı infrastruktur dəyişikliyi Azərbaycanın ənənəvi neft-qaz ixracatçısı profilini qorumaqla yanaşı, həm də bölgənin əsas regional yaşıl enerji mərkəzinə (habına) çevrilməsini sürətləndirir.
