Goldman Sachs şirkətinin əmtəə bazarları üzrə analitikləri dünya neft ehtiyatlarının sürətlə azalması ilə bağlı narahatlığın artdığına diqqət çəkiblər. Onların qiymətləndirməsinə görə, ümumi ehtiyatlar hələlik fövqəladə həddən yuxarı qalsa da, bəzi regionlarda və ayrı-ayrı neft məhsulları üzrə vəziyyət kritik səviyyəyə yaxınlaşır.
Neft bazarı üzrə son hesabatda ən ciddi çatışmazlıq riskinin neft-kimya xammalı, nafta və mayeləşdirilmiş karbohidrogen qazı (LPG), həmçinin Avropa və Asiyanın inkişaf etməkdə olan ölkələrində aviasiya yanacağı seqmentində cəmləşdiyi qeyd olunur.
Hesabata əsasən, görünən və görünməyən ehtiyatlar, xam neft və neft məhsulları daxil olmaqla qlobal neft ehtiyatları hazırda dünya üzrə 101 günlük tələbatı qarşılaya bilir. Bu göstəricinin may ayının sonuna qədər 98 günə düşəcəyi və son səkkiz ilin minimum səviyyələrinə yaxınlaşacağı gözlənilir.
Goldman Sachs analitikləri bildirirlər ki, ehtiyatların ümumi həcmi hələ də European Union tərəfindən müəyyən edilmiş 61 günlük minimal fövqəladə həddən yüksəkdir. Lakin əsas narahatlıq doğuran məsələ ehtiyatların mütləq həcmi deyil, onların azalmasının sürətidir.
Təklifin azalması göstərir ki, neft məhsulları üzrə asan istifadə olunan ehtiyat tamponları sürətlə tükənir. Bu isə qlobal sistemi yeni tədarük problemləri qarşısında daha həssas vəziyyətə sala bilər.
Regional balanssızlığın əsas səbəblərindən biri ehtiyatların müəyyən ölkələrdə, xüsusilə Çin və ABŞ-da yüksək səviyyədə cəmlənməsi və eyni zamanda məhsul ixracına tətbiq olunan məhdudiyyətlərin genişlənməsidir.
Belə ki, Çində xam neft ehtiyatları rekord səviyyələrə yaxın qalsa da, Avropa və Asiyanın digər bölgələrində vəziyyət daha gərgindir.
Goldman Sachs qeyd edir ki, bu regional fərqlər və ehtiyatların dəniz üzərindən quru anbarlarına daşınması zamanı yaranan logistik çətinliklər ayrı-ayrı ölkələrdə neft məhsulları qıtlığı riskini olduğundan aşağı göstərir.
Hazırkı proqnozlara görə, qlobal neft sistemində quru ehtiyatlarının minimal əməliyyat səviyyəsi təxminən 30–40 günlük tələbat həcmində qiymətləndirilir.
Əgər regional ehtiyatlar mövcud sürətlə azalmağa davam etsə və buna paralel olaraq neft emalı həcmləri artırılmasa və ya ixrac siyasətində dəyişiklik edilməsə, bəzi bölgələrdə yanacaq qıtlığı və sənaye istehsalında fasilələr riski kəskin şəkildə yüksələ bilər.
MONETAR.AZ
