Avropada təbii qazın qiymətləri həftəni güclü artımla başa vurmağa hazırlaşır. Hörmüz boğazı ətrafında artan geosiyasi gərginlik və Qətərdən mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) tədarükü ilə bağlı narahatlıqlar bazarda qış mövsümü öncəsi təklif risklərini yenidən gündəmə gətirib.
Böyük Britaniyada növbəti ay üzrə qaz fyuçersləri təxminən 145 pens/term səviyyəsində ticarət olunur və həftə ərzində 10%-ə yaxın bahalaşıb. Bu, iyulun sonundan bəri qeydə alınan ən güclü həftəlik artımdır.
Kontinental Avropa üçün etalon sayılan Niderlandın TTF qaz fyuçersləri də oxşar dinamika nümayiş etdirərək həftə ərzində təxminən 9% bahalaşıb və 59,5 avro/MVt-saat həddinə yaxın ticarət olunur.
Həftənin əvvəlində hər iki müqavilə son bir neçə həftənin ən yüksək səviyyələrinə yüksəlsə də, sonradan investorların mənfəət realizasiyası səbəbindən qiymətlərdə qismən geriçəkilmə müşahidə olunub.
Qiymət artımının əsas səbəbi Hörmüz boğazı ətrafında davam edən qeyri-müəyyənlikdir. Vaşinqton və Tehran arasında tranzit məsələsi üzrə diplomatik danışıqların nəticəsiz qalması bazar iştirakçılarının enerji tədarükü ilə bağlı narahatlığını artırıb.
Mövcud vəziyyət Qətərdən Avropaya LNG daşımalarının azalması riskini yüksəldib. Nəticədə Avropa enerji şirkətləri qış mövsümünə hazırlıq dövründə spot bazarda alternativ yüklər almağa məcbur qalırlar ki, bu da qiymətlərə əlavə təzyiq yaradır.
Geosiyasi risklər Avropanın qaz ehtiyatlarının mövsüm üçün arzuolunan səviyyəyə çatmadığı bir vaxta təsadüf edir. Gas Infrastructure Europe məlumatlarına əsasən, Avropa İttifaqında yeraltı qaz anbarlarının doluluq səviyyəsi hazırda təxminən 59% təşkil edir. Bu göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə təxminən 12 faiz bəndi, beşillik orta göstəricidən isə nəzərəçarpacaq dərəcədə aşağıdır.
Anbarlara qaz vurulmasının zəifləməsinə Avropanın cənub və mərkəzi hissələrində davam edən isti hava dalğaları da təsir göstərir. Elektrik enerjisinə tələbatın artması səbəbindən enerji istehsalçıları qazın bir hissəsini ehtiyat kimi saxlamaq əvəzinə elektrik istehsalında istifadə edirlər.
Həftənin sonunda ABŞ-da inflyasiya göstəricilərinin bazar gözləntilərinə uyğun açıqlanması əmtəə bazarlarında ümumi yüksəliş tempini bir qədər zəiflədib. Bununla belə, analitiklər hesab edirlər ki, Avropa qaz bazarında fundamental risklər hələ də yüksək olaraq qalır.
Ekspertlərin fikrincə, Hörmüz boğazı vasitəsilə LNG daşımaları tam normallaşmayınca və Avropa qaz anbarlarının doldurulma tempi sürətlənməyincə, qaz qiymətləri üzərində geosiyasi risk amili öz təsirini qoruyacaq. Qış mövsümünə yaxınlaşdıqca isə bazarda yüksək volatilliyin davam edəcəyi gözlənilir.
MONETAR.AZ
