Süni intellektin (Sİ) sürətli inkişafı əmək bazarının gələcəyi ilə bağlı narahatlıqları artırsa da, BofA Global Research hesab edir ki, texnologiyanın təsiri gözlənildiyi qədər dağıdıcı olmayacaq. Analitiklərin fikrincə, Sİ bütöv peşələri deyil, əsasən həmin peşələrin tərkib hissəsi olan ayrı-ayrı tapşırıqları avtomatlaşdıracaq ki, bu da kütləvi iş yerlərinin ixtisar olunması riskini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
ABŞ iqtisadiyyatının 206 fəaliyyət sahəsini əhatə edən araşdırmaya görə, 2022-ci ilin sonunda "ChatGPT" istifadəyə verildikdən sonra Sİ-nin ən çox təsir göstərdiyi sahələrdə məşğulluq ümumilikdə sabit qalıb. Texnologiyanın daha az təsir etdiyi sahələrdə isə məşğulluq təxminən 2% artıb.
Araşdırma göstərib ki, Sİ-nin tətbiq səviyyəsi ilə müxtəlif sahələrdə məşğulluğun dəyişməsi arasında demək olar ki, statistik əlaqə yoxdur. Eyni nəticə işlənmiş saatların həcmi və açıq vakansiyalar üzrə də müşahidə olunub. Analitiklər hesab edirlər ki, bəzi sektorlardakı zəif dinamika daha çox pandemiyadan sonrakı dövrdə sürətli işə qəbulun normallaşması kimi amillərlə izah oluna bilər.
İnformasiya texnologiyaları, maliyyə və sığorta sektorları isə istisna təşkil edir. Bu sahələrdə həm Sİ-nin tətbiqi daha yüksək olub, həm də işçi qüvvəsinə tələbatın azalması qeydə alınıb. Analitiklərin fikrincə, bu, şirkətlərin əmək xərclərini optimallaşdırmaq üçün süni intellektdən daha fəal istifadə etməsi ilə əlaqədardır.
Hesabatda qeyd olunur ki, gənclər üçün əmək bazarında vəziyyət nisbətən çətinləşib. Belə ki, 22–27 yaş arasında olan işçilər və ali məktəblərin yeni məzunları arasında işsizlik 2023-cü ilin minimum səviyyəsi ilə müqayisədə artıb və hələ də 2019-cu ilin orta göstəricisindən yüksək qalır. BofA hesab edir ki, bu tendensiyada ticarət siyasətindəki qeyri-müəyyənliklə yanaşı, giriş səviyyəli vəzifələrdə Sİ-nin təsiri də rol oynaya bilər.
Bununla yanaşı, süni intellekt infrastrukturu üzrə investisiyalar yeni məşğulluq imkanları yaradır. 2026-cı ildə hesabatın dərc olunduğu tarixədək yaşayış üçün nəzərdə tutulmayan tikinti sektorunda 95 min, Sİ ilə əlaqəli istehsal sahələrində isə 32 min yeni iş yeri açılıb. Bu iki istiqamət birlikdə həmin dövrdə ABŞ özəl sektorunda yaradılan yeni iş yerlərinin təxminən dörddə birini təmin edib.
Analitiklərin qənaətinə görə, süni intellekt əmək bazarında peşələri tamamilə aradan qaldırmaqdan daha çox iş proseslərini və bacarıq tələblərini dəyişdirəcək. Yeni vəzifələrin yaranması və Sİ infrastrukturuna yatırımlar isə texnologiyanın bəzi sahələrdə yarada biləcəyi ilkin məşğulluq itkilərini əhəmiyyətli dərəcədə kompensasiya edə bilər.
MONETAR.AZ
