Rusiya Qazaxıstan neftinin ixrac marşrutunda dəyişiklik etməyə hazırlaşır. Dörd mənbənin məlumatına görə, Moskva Qazaxıstanın neft tranzitini Baltik dənizindəki Ust-Luqa limanından Qara dənizdə yerləşən Novorossiysk limanına yönəltməyi planlaşdırır. Məqsəd isə Baltik istiqamətində Qazaxıstan nefti üçün istifadə olunan gücləri Rusiya ixracının artırılması üçün azad etməkdir.
“Reuters”in yazdığına görə, Qazaxıstan nefti hazırda həm Ust-Luqa, həm də Novorossiysk üzərindən dünya bazarlarına çıxarılır. Lakin məsələ ilə tanış mənbələr bildiriblər ki, Rusiya avqustun sonundan etibarən ən azı sentyabrın sonunadək Qazaxıstanın bütün tranzit həcminin Qara dəniz marşrutu ilə daşınmasını istəyir.
Planın həyata keçirilməsi Ust-Luqa limanında Qazaxıstana məxsus neft həcmlərinin Rusiya nefti ilə əvəzlənməsinə imkan verə bilər. Bu isə Ukrayna dronlarının hücumları fonunda Qara dənizdə yükləmə əməliyyatları üçün tanker çatışmazlığı yaşayan Rusiya ixracatçıları üçün əlavə logistika imkanları yaradır.
Üç mənbənin məlumatına görə, avqustun sonlarında Ust-Luqada yüklənməsi nəzərdə tutulan Qazaxıstanın “KEBCO” markalı neftinin ən azı iki partiyası artıq Novorossiysk istiqamətinə yönləndirilib. Bundan başqa, sentyabr ayında Ust-Luqada “KEBCO” yüklənməsinin planlaşdırılmadığı bildirilir.
Bu halda Baltik limanında gündəlik təxminən 100 min barel həcmində ixrac gücü Rusiya neftinin daşınması üçün əlçatan olacaq.
Rusiya neftinin Qara dənizdən ixracı təhlükəsizlik riskləri səbəbindən çətinləşib. Mənbələrin sözlərinə görə, bir sıra gəmi sahibləri təhlükəsizlik narahatlıqları səbəbindən Rusiya neftinin bu marşrutla daşınmasına tanker ayırmaqdan çəkinirlər. Nəticədə gəmi çatışmazlığı neft partiyalarının yüklənməsini də ləngidir.
Qazaxıstan nefti isə Rusiya mənşəli olmadığı üçün bazarda daha aşağı riskli yük kimi qiymətləndirilir. Bu amil “KEBCO” daşıyan tankerlərin tapılmasını nisbətən asanlaşdırır.
“Financial Times”in daha əvvəl yaydığı məlumata əsasən, Ukrayna Qara dəniz limanlarından Rusiya mənşəli olmayan neft daşıyan tankerlərə qarşı hücumları dayandıracağına dair öhdəlik götürüb.
Mənbələrdən ikisi bildirib ki, Qazaxıstanın neft istehsalçıları marşrut dəyişikliyini dəstəkləyirlər. Buna səbəb hazırkı şəraitdə Qara dəniz üzərindən ixracın Baltik marşrutu ilə müqayisədə daha sərfəli olmasıdır.
“KEBCO” markalı neftin əsas hissəsi Aralıq dənizi regionundakı neft emalı zavodlarına satılır. Həcmlərin bir qismi isə Qazaxıstanın dövlət neft şirkəti “KazMunayQaz”a məxsus Avropadakı emal müəssisələrinə göndərilir.
Beləliklə, marşrutun dəyişdirilməsi bir tərəfdən Qazaxıstan neftinin ixracını daha əlverişli istiqamətə yönəltməyə, digər tərəfdən isə Rusiyaya Baltik limanındakı əlavə ixrac imkanlarından yararlanmağa şərait yaradır.
MONETAR.AZ
