Türkiyəyə Rusiya qazı ilə bağlı tələb irəli sürülüb

Türkiyəyə Rusiya qazı ilə bağlı tələb

Avropa İttifaqının (Aİ) Rusiya enerji resurslarından asılılığı tamamilə sıfırlamaq strategiyası rəsmi Ankara ilə Brüssel arasında yeni şərtlərin ortalığa çıxmasına səbəb olub. Almaniyanın iqtisadiyyat naziri Katerina Rayxe (Katherina Reiche) bəyan edib ki, Aİ Türkiyədən yeni müqavilələr çərçivəsində ittifaq üzvü olan dövlətlərə tədarük ediləcək təbii qazın mənşəcə Rusiya qazı olmamasını rəsmən tələb edib.

Türkiyə rəsmiləri Aİ-nin bu sanksiya və təhlükəsizlik narahatlığını anladıqlarını bildirsələr də, qısa müddətdə daxili bazarda və tranzit xətlərində Rusiya qazını tamamilə əvəzləməyin həm iqtisadi, həm də mövcud resurs (mənbə) qeyri-kafi olduğu üçün qeyri-mümkün olduğunu açıq şəkildə ifadə ediblər.

Bu gərginlik, Aİ-nin Rusiya boru kəməri qazına qarşı tətbiq etdiyi yeni qanunvericilik paketinin qüvvəyə minməsindən dərhal sonra daha da alovlanıb.

Aİ daxilində Rusiya boru kəməri qazının idxalına mərhələli şəkildə son qoyulmasını nəzərdə tutan yeni hüquqi qaydaların ilk mərhələsi qüvvəyə minib. Çərşənbə günündən etibarən isə Rusiya qazının qısamüddətli (spot) müqavilələrlə Aİ-yə satışı tamamilə qadağan edilib.

Türkiyənin Rusiya ilə mövcud uzunmüddətli qaz sazişlərinin müddəti başa çatmaq üzrədir. Hazırda Ankara "Gazprom"un dünyada ikinci ən böyük alıcısı statusundadır və müqavilələrin yenilənməsi üçün Rusiya tərəfi ilə aktiv danışıqlar aparır.

Türkiyə Rusiyadan aldığı qazı öz daxili sistemində qarışdıraraq (blending) Avropaya regional qaz qovşağı (hub) vasitəsilə ixrac etməyi planlaşdırırdı. Aİ-nin son şərti bu "Rusiya qazının molekullarını gizlətmə" strategiyasının qarşısını alır.

Aİ-nin Türkiyə qarşısında qoyduğu bu sərt tələb, Azərbaycanın Avropa enerji təhlükəsizliyindəki rolunu kritik səviyyəyə qaldırır. Belə ki, Türkiyə üzərindən Avropaya gedən qazın "Rusiya mənşəli" olmaması şərti, rəsmi Brüsselin Xəzər qazına (Şahdəniz, TANAP və TAP xətləri) olan birbaşa tələbatını və asılılığını daha da artıracaq ki, bu da Azərbaycan üçün strateji üstünlükdür.

MONETAR.AZ