Azərbaycanın xarici ticarət və gömrük qanunvericiliyində fundamental islahat baş tutub. Milli Məclisin plenar iclasında Gömrük Məcəlləsinə genişmiqyaslı dəyişiklikləri nəzərdə tutan qanun layihəsi üçüncü (yekun) oxunuşda qəbul edilib.
Dövlət Gömrük Komitəsinin (DGK) fiskal və tənzimləyici səlahiyyətlərini əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirən bu qanun, biznes subyektləri üçün həm sərt inzibati mexanizmlər gətirir, həm də tranzit və rəsmiləşdirmə proseslərini liberallaşdırır.
Gömrük borcu olan xarici ticarət iştirakçılarının (fiziki şəxslər və şirkət rəhbərləri) ölkədən çıxışına müvəqqəti məhdudiyyət qoyulması üçün DGK-ya məhkəməyə müraciət etmək hüququ verilir. Borc ödənildikdən sonra DGK məhdudiyyəti müstəqil və dərhal aradan qaldıracaq.
Malların gömrük dəyərinin rəsmi olaraq yalnız milli valyuta — Manatla (AZN) bəyan edilməsi məcburi tələbə çevrilir. Bu, daxili uçotun standartlaşdırılmasına xidmət edir.
Klassik “gömrük brokeri” institutu ləğv edilir və “dolayı gömrük nümayəndəliyi” anlayışı ilə əvəz olunur. Bu statusda fəaliyyət göstərmək üçün xüsusi reyestrdə məcburi qeydiyyat tələb olunacaq ki, bu da şəffaflığı artıracaq.
Gömrük orqanları keçirdikləri səyyar auditin (field audit) nəticələrini və qəbul olunmuş rəsmi qərarları yoxlanılan sahibkarlıq subyektinə maksimum 3 iş günü ərzində rəsmən təqdim etməyə borcludurlar.
Gömrükdə saxlanılan hər hansı malın pirat və ya kontrafakt olduğu təsdiqlənərsə, həmin yüklər sahibinin seçiminə əsasən: ya dərhal gömrük ərazisindən çıxarılmalı, ya məhv edilməli, ya da dövlətin xeyrinə təhvil verilməlidir.
Dəyişikliklərin digər mühüm hissəsi regional logistika ilə bağlıdır. Azərbaycan digər ölkələrin gömrük orqanları ilə tranzit daşımalara dair rəqəmsal məlumat mübadiləsini genişləndirir. Bu inteqrasiya Orta Dəhliz (Middle Corridor) boyu hərəkət edən beynəlxalq yüklərin Azərbaycan sərhəd-keçid məntəqələrində gözləmə müddətini minimuma endirəcək.
