ABŞ, Kanada və Meksikanın birgə ev sahibliyi ilə iyunun 11-də start götürəcək FIFA Dünya Çempionatı 2026 ərəfəsində ABŞ-ın nüfuzlu investisiya bankı William Blair turnirin qlobal və regional iqtisadiyyata təsirlərini qiymətləndirən geniş hesabat (Economics Weekly) dərc edib.
Tarixdə ilk dəfə olaraq 48 komandanın iştirak edəcəyi və 16 müxtəlif şəhərdə ümumilikdə 104 oyunun keçiriləcəyi bu nəhəng turnir, iqtisadi miqyasına görə fərqlənsə də, makroiqtisadi səviyyədə gözləniləndən daha məhdud və qeyri-bərabər təsirlərə malik olacaq.
Çempionat çərçivəsində milyardlarla dollar gəlir proqnozlaşdırılsa da, analitiklər turnirin ev sahibi ölkələrin Ümumi Daxili Məhsuluna (ÜDM) təsirinin marjinal (çox kiçik) olacağını bildirirlər. Məsələn, ABŞ kimi nəhəng bir iqtisadiyyat üçün bu artım ölkə ÜDM-nin 0,05%-indən də az hissəsini təşkil edəcək.
Bununla belə, bəzi spesifik sahələrdə və az tanınan şəhərlərdə ciddi canlanma gözlənilir. Əyləncə, hotelçilik, restoran və turizm sektorları turnirdən ən çox qazanan sahələr olacaq. 2025-ci ildə keçirilmiş Klublararası Dünya Çempionatının məlumatları göstərir ki, oyun günlərində stadion ətrafındakı restoran və barlarda xərclər illik müqayisədə 7% artıb.
William Blair qeyd edir ki, Nyu-York və Mayami kimi onsuz da populyar olan qlobal turizm mərkəzlərində Dünya Çempionatı xalis turist sayını artırmayacaq; sadəcə olaraq, futbola görə gələnlər adi turistləri sıxışdırıb əvəz edəcək. Əksinə, adətən böyük beynəlxalq turist axını görməyən daha kiçik ev sahibi şəhərlər bu turnirdən maksimum iqtisadi fayda əldə edəcək.
Turnirin maliyyə modelində və gözləntilərdə bəzi qeyri-müəyyənliklər və risk faktorları da mövcuddur. FIFA-nın tətbiq etdiyi dinamik qiymət mexanizmi (tələbə uyğun olaraq qiymətlərin avtomatik artması) bəzi matçlar üçün bilet qiymətlərini rekord həddə çatdırsa da, son həftələrdə satış sürətinin zəifləməsi səbəbindən bəzi oyunların biletlərində ucuzlaşma qeydə alınıb.
Hotel sektorunun sorğularına əsasən, bəzi şəhərlərdə otaqların bronlaşdırılması gözləntilərdən aşağı səviyyədədir. Səbəb olaraq xarici azarkeşlər üçün viza prosedurlarının uzun çəkməsi, yüksək səyahət və logistika xərcləri, həmçinin ölkələrə giriş tələblərinin mürəkkəbliyi göstərilir.
Nəticə etibarilə, 2026-cı il Dünya Çempionatı Şimali Amerika iqtisadiyyatlarında uzunmüddətli makroiqtisadi sıçrayış yaratmayacaq, lakin xidmət və qonaqpərvərlik sektorları üçün güclü, müvəqqəti və lokal xarakterli bir iqtisadi katalizator rolunu oynayacaq.
MONETAR.AZ
