Çin Dövlət Statistika Bürosunun may ayı üçün açıqladığı son hesabat ölkə iqtisadiyyatında ziddiyyətli bir mənzərəni ortaya qoyub. Daxili bazarda istehlakçı aktivliyinin aşağı düşməsi fonunda istehlak qiymətləri zəif dinamika nümayiş etdirsə də, Yaxın Şərqdə alovlanan geosiyasi böhran sənaye sektorunda xərcləri kəskin şəkildə artırıb.
İqtisadiyyatın mövcud vəziyyətini anlamaq üçün həm istehlakçı (CPI), həm də istehsalçı (PPI) inflyasiyasına nəzər salmaq kifayətdir. Hazırda bu iki göstərici arasındakı qayçı fərqi getdikcə böyüyür.
Rəsmi məlumatlara görə, may ayında istehlak qiymətləri indeksi (CPI) illik müqayisədə 1,2% artıb. Bu göstərici iqtisadçıların 1,3%-lik proqnozundan bir qədər aşağı olub və əvvəlki ayın səviyyəsində qalıb.
Aylıq müqayisədə isə CPI 0,1% azalıb. Bu nəticə bazarın gözlədiyi 0,2%-lik azalmanın daha mülayim olduğunu göstərir.
İstehsal xərclərinin (PPI) 3,9%-ə yüksəlməsi birbaşa qlobal xammal və logistika zəncirindəki qırılmalarla bağlıdır. Analitiklər bu sıçrayışın arxasında dayanan əsas faktorları belə qruplaşdırırlar:
-
İran neftinin tədarük problemi: ABŞ və İsrailin İrana qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlar fonunda strateji əhəmiyyətli Hörmüz boğazının qapadılması, Çinin əsas neft təchizatçılarından olan İrandan xam neft idxalını kəskin məhdudlaşdırıb.
-
Xüsusi kimyəvi materialların bahalaşması: Münaqişə zonası Çin sənayesi üçün kritik olan xüsusi kimyəvi maddələrin və sənaye materiallarının idxal marşrutlarını vurduğu üçün zavod və fabriklərin xammal xərcləri kəskin yüksəlib.
-
Neft-kimya sektorunda domino effekti: Enerji daşıyıcılarının bahalaşması zəncirvari reaksiya ilə Çində neft emalı, kömür və digər ağır sənaye sahələrində istehsal olunan son məhsulun qiymətini artırıb.
Pekinin daxili bazarı canlandırmaq üçün həyata keçirdiyi subsidiyalar və faiz dərəcələrinin endirilməsi kimi stimullaşdırıcı proqramlar daşınmaz əmlak sektorundakı çoxillik durğunluq fonunda hələ də real nəticə vermir.
İqtisadçıların fikrincə, mövcud vəziyyət Çin üçün risklidir. Əgər istehsal müəssisələri yüksək xammal xərclərini (PPI) zəif daxili tələb (CPI) ucbatından son istehlakçının biletinə və ya məhsuluna əks etdirə bilməsələr, onların mənfəət marjası sıfırlanacaq. Bu qeyri-müəyyənlik davam edərsə, yaxın aylarda istehsalçı inflyasiyasının yüksək qalacağı və sənaye müəssisələrinin böhrana sürüklənəcəyi qaçılmaz görünür.
MONETAR.AZ
