Yaxın Şərq regionunda hərbi-siyasi eskalasiyanın növbəti mərhələyə qədəm qoyması və tədarük zəncirində yaranan qlobal problemlər fonunda çərşənbə günü Avropanın birja xəbərlərində təbii qazın qiymətində artım tendensiyası qeydə alınıb. ABŞ və İran arasında hərbi ritorikanın və qarşılıqlı zərbələrin intensivləşməsi investorlar arasında qorxu hissini artıraraq onları qoruyucu mövqe tutmağa məcbur edib.
Dünya enerji birjalarında ticarət aktivliyinin zəifləməsinə baxmayaraq, xüsusilə Avropanın əsas etalon nöqtələrində qiymətlər yuxarı doğru hərəkət edir:
-
Dutch TTF (Niderland): ICE birjasında ticarət olunan və Avropa üçün əsas meyar hesab edilən "Dutch TTF Natural Gas Futures" müqavilələrinin qiyməti 0,2% artaraq hər meqavat-saat ($MВт\cdot saat$) üçün 48,83 avroya yüksəlib. Qiymətlər psixoloji hədd olan 50 avro səviyyəsinə yaxınlaşmaqdadır.
-
Böyük Britaniya bazarı: Böyük Britaniyada təbii qaz fyuçersləri də analoji olaraq 0,2% bahalaşaraq hər term üçün 117,45 pens səviyyəsinə çatıb.
Enerji bazarlarındakı bu hərəkətliliyin birbaşa siyasi motivləri mövcuddur. Bir neçə gün əvvəl İran və İsrail arasında hərbi əməliyyatların müvəqqəti dayandırılması barədə ümidverici siqnallar gəlsə də, regional sabitlik yenidən pozulub. ABŞ Prezidenti Donald Tramp Tehran rejiminin Hörmüz boğazı üzərində Amerika hərbi helikopterini vurduğunu bəyan edib. Bu insidentin ardınca ABŞ ordusu İran daxilindəki müəyyən hədəflərə qarşı yeni cavab zərbələri endirib. Hörmüz boğazı qlobal mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) daşımalarının əsas tranzit arteriyası olduğundan, buradakı hər bir hərbi insident qlobal yanacaq axınını birbaşa təhlükə altına qoyur.
Avrozona öz daxili tələbatını ödəmək üçün enerji idxalından (xüsusilə xaricdən gələn LNG tankerlərindən) kəskin şəkildə asılıdır. Bu da regionu geosiyasi böhranlara qarşı həssas edir. Vəziyyəti çətinləşdirən digər mühüm amil isə Avropa İttifaqının (Aİ) mövcud qaz ehtiyatlarının səviyyəsidir.
Reuters bildirir ki, hazırda Avropa İttifaqının qaz anbarları 42,79% doludur, halbuki ötən ilin eyni dövründə bu göstərici 51,4% təşkil edirdi.
Qiymətlər rəqabət şəraitinin pik həddə çatdığı mart ayındakı tarixi rekordlardan aşağı olsa da, anbarların ötən ilə nisbətən boş qalması və köklü struktur dəyişiklikləri qazın baha satılmasına rəvac verir.
Yaxın Şərqdəki böhranla eyni vaxtda Avropanın daxili təchizat xətlərində də fiziki qıtlıq yaranıb. Reuters agentliyinin hesabatına görə, qitənin ən böyük qaz tədarükçüsü olan Norveçdə istehsal müvəqqəti zəifləyəcək:
1.Troll yatağında işlər: Mənbədə məhdudiyyət.
MONETAR.AZ
