Çin iqtisadiyyatı ümumi artım göstəriciləri ilə əmək bazarının vəziyyəti arasında getdikcə genişlənən bir uyğunsuzluqla üzləşir. Ölkə 2026-cı ilin ilk rübündə illik ifadədə 5,0% səviyyəsində sabit ÜDM artımı nümayiş etdirib. Lakin əsas göstəricilər, xüsusilə gənc yaş qrupları arasında məşğulluq sahəsində davamlı zəiflik olduğunu ortaya qoyur.
Citi analitikləri xəbərdarlıq edirlər ki, əmək bazarındakı pisləşmə, süni intellektin ilkin təsirləri ilə daha da güclənərək struktur maneələr yaradır və bu, Pekini siyasət fokusunu sadəcə artım hədəflərindən sosial sabitlik və istehlakın dəstəklənməsinə yönəltməyə məcbur edə bilər.
Gənclər arasında işsizlik və süni intellekt
Ən narahatedici tendensiya gənc işçi qüvvəsinin zəifliyidir. Mart ayında 16–24 yaş qrupunda işsizlik səviyyəsi yüksək olaraq 16,9% səviyyəsində qalıb, 25–29 yaş qrupunda isə 7,7% ilə rekord həddə çatıb.
Eyni zamanda, “gigenomika” çərçivəsində artan çevik məşğulluq (freelance və müvəqqəti işlər) artıq şəhər işçi qüvvəsinin təxminən 50%-ni əhatə edir ki, bu da iş yerlərinin keyfiyyətinin əhəmiyyətli dərəcədə zəiflədiyini göstərir.
Analitiklər bunu getdikcə daha çox süni intellektin əmək bazarını sıxışdırmasının ilk real əlaməti kimi qiymətləndirirlər. Avtomatlaşdırma riski altında təxminən 70 milyon iş yerinin olduğu hesablanır və bu təsir ən çox karyerasının başlanğıcında olan gənclərə dəyir.
Rekord səviyyədə — 12,7 milyon məzunun əmək bazarına daxil olmağa hazırlaşdığı bir dövrdə, Citi hesab edir ki, 16–24 yaş qrupunda işsizlik 20%-ə qədər yüksələ bilər.
Ən vacib məqam isə budur ki, nə təhsil sistemi, nə də sosial təminat şəbəkəsi bu süni intellekt şokunu tam şəkildə absorbsiya etməyə hazır görünmür.
İstehlakın azalması və siyasət planı
Əmək bazarındakı problemlər təbii olaraq ev təsərrüfatlarının etibarını zəiflədir. Artan qənaət meylləri və ev təsərrüfatlarının kredit qalığının illik əsasda ilk dəfə azalması riskə meylin düşdüyünü göstərir.
Pərakəndə satış artımı ikinci rübdə sıfıra yaxınlaşa bilər və Pekinə daha fəal iqtisadi dəstək tədbirləri görmək təzyiqi artır.
Hazırkı siyasət tədbirləri zəif qalır və əmək bazarının sabitliyi artıq əsas katalizatora çevrilir.
İnvestorlar yaxınlaşan yarımillik Siyasi Büro iclasından potensial stimullaşdırıcı tədbirlər gözləyirlər. Bunlara xidmət sektorunda istehlak vauçerlərinin genişləndirilməsi və gənc işçilərə hədəfli dəstək daxil ola bilər.
Uzunmüddətli perspektivdə isə Çin struktur islahatlara ehtiyac duyur: sosial müdafiə sisteminin gücləndirilməsi və süni intellektin yaratdığı faydaların nəzarətsiz qeyri-sabitlik yaratmaması üçün effektiv idarəetmə mexanizmlərinin formalaşdırılması əsas prioritetlərdən biri hesab olunur.
MONETAR.AZ
