Qlobal helium bazarı ilə bağlı yeni məlumatlara əsasən, dünya istehsalının böyük hissəsi cəmi iki ölkənin payına düşür. ABŞ və Qətər birlikdə qlobal helium istehsalının 75 faizindən çoxunu təmin edir. Bu göstərici bazarın yüksək dərəcədə mərkəzləşdiyini və təchizatın məhdud ölkələrdən asılı olduğunu göstərir.
Məlumata görə, ABŞ dünya üzrə helium istehsalında liderdir və ümumi istehsalın 42,6 faizini təmin edir. İkinci yerdə isə Qətər qərarlaşıb və 33,2 faiz paya malikdir. Bu iki ölkənin dominantlığı qlobal bazarda “duopoliya” vəziyyəti yaradır.
Daha sonra Rusiya 9,5 faizlə üçüncü, Əlcəzair isə 5,8 faizlə dördüncü yerdədir. Kanada, Çin və Polşa kimi ölkələr isə daha kiçik paylarla istehsala töhfə verir.
Heliumun strateji əhəmiyyəti onun yalnız şar doldurmaq üçün istifadə olunması ilə məhdudlaşmır. Bu qaz yarımkeçirici sənayesi, tibbi avadanlıqlar və kosmik texnologiyalar üçün vacib resurs hesab olunur. Xüsusilə MRT aparatlarında və mikroçip istehsalında helium əvəzolunmaz rol oynayır.
Ekspertlər bildirirlər ki, təchizatın cəmi bir neçə ölkədə cəmlənməsi qlobal risklər yaradır. Hörmüz boğazı kimi strateji marşrutlarda hər hansı gərginlik Qətərdən ixracata təsir edə bilər. Bu isə dünya texnologiya sənayesində ciddi təchizat problemlərinə səbəb ola bilər.
Eyni zamanda Çin helium istehsalında cəmi 1,6 faiz paya sahib olsa da, qlobal tələbin əsas mərkəzlərindən biridir. Ölkənin yarımkeçirici və elektronika sənayesi böyük həcmdə helium idxalından asılıdır.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, heliumun strateji əhəmiyyəti artdıqca, onun təchizat təhlükəsizliyi də dövlətlər üçün prioritet məsələyə çevrilir.
MONETAR.AZ
