Fitch proqnozu: 2026-cı ildə Azərbaycan iqtisadiyyatını nə gözləyir?

Fitch Ratings-in hesabatına görə, neft və qaz qiymətlərinin artımı Azərbaycanın xarici və dövlət maliyyə göstəricilərinə müsbət təsir göstərəcək və 2026-cı ildə iqtisadi artımın sürətlənməsinə şərait yarada bilər.

Agentlik qeyd edir ki, Yaxın Şərqdə davam edən hərbi gərginlik fonunda karbohidrogen qiymətlərinin yüksəlməsi ölkənin “ikiqat profisitini” möhkəmləndirəcək:

• cari əməliyyatlar hesabının profisiti – ÜDM-in 4,5%-i səviyyəsində qalacaq;
• konsolidə olunmuş büdcə profisiti – ÜDM-in 2,1%-nə çatacaq.

Bu, Azərbaycan Dövlət Neft Fondu aktivlərinin gəlirliliyində gözlənilən azalmaya baxmayaraq baş verəcək.

Fitch analitikləri hesab edir ki, 2026-cı ildə iqtisadi artım tempi yenidən yüksələcək. Bununla belə, qeyri-neft sektorunun payı hələ də neft qiymətlərindən ciddi asılı olaraq qalır. Bu göstərici 2015-ci ildə 63,5% səviyyəsində pik həddə çatdıqdan sonra 2022-ci ilə qədər 9 faiz bəndi azalıb.

Son illərdə xidmət sektorunun rolu artır. Xüsusilə:

• informasiya-kommunikasiya texnologiyaları,
• turizm sahəsi

2025-ci ildə hər biri iqtisadi artıma 0,2 faiz bəndi töhfə verib.

Ölkənin strateji coğrafi mövqeyi, o cümlədən Xəzər dənizində yerləşən iri liman infrastrukturu onun Orta Dəhliz çərçivəsində tranzit rolunu gücləndirib. Rusiya-Ukrayna müharibəsi başladıqdan sonra quru yükdaşımaları iki dəfədən çox artıb və 2022–2024-cü illərdə xidmət ixracının orta hesabla 27%-ni təşkil edib.

2022–2025-ci illərdə qeyri-neft büdcə gəlirləri ümumi daxilolmaların təxminən yarısını (ÜDM-in 13%-i) təşkil edib. Bu, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi istiqamətində müsbət tendensiya kimi qiymətləndirilir.

Fiskal qaydalara əsasən, qeyri-neft büdcə kəsiri 2029-cu ilə qədər qeyri-neft ÜDM-in 13%-dən aşağı salınmalıdır. Müqayisə üçün, bu göstərici 2024-cü ildə 20,4% olub.

Fitch vurğulayır ki, bu hədəfə çatmaq üçün:

• qeyri-neft gəlirləri artırılmalı,
• institusional baza gücləndirilməli,
• fiskal intizam və nəzarət mexanizmləri təkmilləşdirilməlidir.

Ümumilikdə, hesabat göstərir ki, yüksək enerji qiymətləri qısa müddətdə Azərbaycan iqtisadiyyatını dəstəkləsə də, uzunmüddətli sabitlik üçün qeyri-neft sektorunun inkişafı həlledici olacaq.