Kanada iqtisadiyyatı biznes və dövlət sektorunda investisiya aktivliyinin kəskin zəifləməsi, həmçinin xarici ticarət təzyiqləri fonunda 2026-cı ilin birinci rübündə rəsmən texniki resessiyaya girib. Beləliklə, ölkə iqtisadiyyatı qlobal pandemiyanın tüğyan etdiyi 2020-ci ildən bəri ilk dəfə ardıcıl iki rüb daralma nümayiş etdirib.
Kanada Statistika Komitəsinin (StatCan) təqdim etdiyi son hesabat maliyyə bazarları və analitiklər üçün tamamilə gözlənilməz olub. Real Ümumi Daxili Məhsul (ÜDM) 2026-cı ilin birinci rübündə illik ifadədə 0,1% azalıb. Bu geriləmə 2025-ci ilin dördüncü rübündə qeydə alınmış və yenidən hesablanaraq daha da pisləşən 1,0%-lik enişdən (ilkin təxmin 0,6% azalma idi) sonra baş verib. Bloomberg-in sorğusunda iştirak edən aparıcı iqtisadçılar rübü geriləmə ilə deyil, əksinə, illik ifadədə 1,5%-lik güclü artımla başa vurmağı proqnozlaşdırırdılar.
Kanadanın texniki resessiyaya girməsində xarici ticarət amili, xüsusilə də ABŞ tərəfindən tətbiq edilən proteksionist siyasət həlledici rol oynayıb. Kanada ixracı hesabat rübündə 0,1% azalıb. Bu eniş birbaşa olaraq ABŞ-ın tətbiq etdiyi yeni gömrük tariflərinin təzyiqi altında qalan minik avtomobilləri və yüngül yük maşınlarının tədarükünün azalmasından qaynaqlanıb.
Əksinə, ölkəyə idxal 2,9% artıb. Ticarət balansını pisləşdirən bu idxal artımının yarıdan çoxu qızıl ilə bağlı aralıq metal məhsulları, istehsalat tullantıları və metal qırıntılarının payına düşüb.
Resessiyanı dərinləşdirən əsas daxili struktur amili həm özəl, həm də dövlət sektorunun xərcləri qənaət rejimində saxlamasıdır:
-
Biznes investisiyaları: Daxili biznes investisiyaları 0,7% azalıb ki, bu da ardıcıl beşinci rüblük eniş kimi qeydə alınıb. Ticarət müharibələri və qeyri-müəyyənlik sənaye fəallığını iflic edir.
-
Daşınmaz əmlak: Yaşayış daşınmaz əmlakına qoyulan vəsaitlər 2,0% kiçilib. İkinci əl mənzil bazarında kəskin zəifləmə baş verib, mülkiyyət hüququ əməliyyatlarının xərcləri isə 9,9% çöküb.
-
Dövlət xərcləri: Dövlət investisiya xərcləri rüb ərzində 2,5% azalıb. Statistlər bunu əvvəlki rübdə pik həddə çatmış hərbi müdafiə xərclərinin cari dövrdə normal qrafikə qayıtması (azalması) ilə əlaqələndirirlər.
İqtisadiyyatda yeganə müsbət dinamika ev təsərrüfatlarının istehlak xərclərində (0,4% artım) qeydə alınıb. Lakin bu artım əhalinin rifahından deyil, məcburi xərclərin — ərzaq və maliyyə xidmətlərinin bahalaşmasından irəli gəlib. Kanada Bankının (Bank of Canada) rüb ərzində əsas faiz dərəcəsini yüksək səviyyədə dəyişməz saxlaması borc yükünü daha da ağırlaşdırıb.
Sektorlar üzrə baxıldıqda, resessiyanın təsiri mart ayında da davam edib və ümumi aktivlik 0,1% azalıb. Xüsusilə Kanadanın əsas iqtisadi sütunlarından sayılan xammal istehsalı sahələrində 0,8%-lik kəskin eniş qeydə alınıb ki, bu da ilin ikinci rübünə dair gözləntiləri də bədbinləşdirir.
MONETAR.AZ
