Pandemiya dövründən sonra uzun müddət məhdudlaşdırılan Azərbaycan–Gürcüstan quru sərhədində dəmir yolu sərnişin daşımalarının mərhələli bərpası region üçün mühüm iqtisadi hadisə kimi qiymətləndirilir. Bu qərar təkcə nəqliyyat axınını deyil, həm də turizm, ticarət, valyuta dövriyyəsi və xidmət sektorunu birbaşa təsir altına alır.
Statistik göstəricilər göstərir ki, sərhədlərin açıq olduğu 2019-cu illə müqayisədə 2025-ci ildə hər iki istiqamətdə kəskin azalma baş verib. Azərbaycandan Gürcüstana səfərlər 1 354 000 nəfərdən 129 204 nəfərə düşüb ki, bu da təxminən 10,5 dəfə azalma deməkdir. Gürcüstandan Azərbaycana səfərlər isə 600 685 nəfərdən 64 288 nəfərə enib və təxminən 9,3 dəfə azalma qeydə alınıb. Bu dövrdə quru yolunun payı 98 faizə yaxın olub və bu, dəmir yolu bağlantısının region üçün əsas hərəkət kanalı olduğunu göstərir.
Rəqəmlərdən aydın olur ki, Azərbaycan vətəndaşlarının Gürcüstana axını əks istiqamətə nisbətən təxminən 2,2–2,3 dəfə daha çoxdur. Bu fərq bərpa prosesindən sonra iqtisadi təsirin də qeyri-bərabər paylanacağını göstərən əsas göstəricilərdən biridir.
Gürcüstan üçün bu proses birbaşa valyuta axını və istehlak artımı deməkdir. Azərbaycanlı turistlər ölkənin turizm sektorunda ən böyük xarici qruplardan biri kimi çıxış edir və onların xərcləri hotel, restoran, nəqliyyat və ticarət sahələrinə ciddi dövriyyə qazandırır. Təxminən 1,3 milyondan çox potensial turist axınının bərpası Gürcüstan iqtisadiyyatı üçün milyonlarla dollar əlavə gəlir deməkdir. Eyni zamanda Tbilisi və Kutaisi kimi hava limanlarının tranzit rolu da güclənir və ölkə regional səyahət mərkəzi kimi daha çox gəlir əldə edir.
Azərbaycan üçün isə təsir daha qarışıq xarakter daşıyır. Bir tərəfdən xarici turizmə axın artdıqca ölkədən valyuta çıxışı güclənə bilər, bu isə daxili turizm və xidmət sektoruna təzyiq yaradır. Digər tərəfdən, sərnişin daşımalarının bərpası Azərbaycan Dəmir Yollarının gəlirlərini artırır və Gürcüstandan Azərbaycana gələn təxminən 600 min nəfərlik potensial axın daxili bazarda canlanma yaradır. Bu həm xidmət sektoruna, həm də pərakəndə ticarətə müsbət təsir göstərir. Bundan başqa, ailə və biznes əlaqələrinin yenidən intensivləşməsi sosial və iqtisadi inteqrasiyanı gücləndirir.
Ümumi makroiqtisadi mənzərədə qatar reyslərinin bərpası asimmetrik təsir yaradır. Qısa müddətdə Gürcüstan daha çox birbaşa istehlak və valyuta gəliri əldə edir, Azərbaycan isə daha çox nəqliyyat, xidmət və qarşılıqlı axınlardan fayda götürür. Uzunmüddətli perspektivdə isə bu proses regionun iqtisadi inteqrasiyasını gücləndirən və Cənubi Qafqazda hərəkətliliyi artıran strateji addım kimi qiymətləndirilir.
MONETAR.AZ
