Tramvay layihəsi Bakını necə dəyişdirəcək? – Yeni nəqliyyat strategiyası

Bakı son illərdə sürətli urbanizasiya və avtomobilləşmə nəticəsində ciddi nəqliyyat yüklənməsi ilə üzləşib. Mövcud yol infrastrukturu artan sərnişin və avtomobil axınını tam şəkildə qarşılaya bilmədiyi üçün şəhər daha səmərəli, ekoloji və inteqrasiya olunmuş nəqliyyat modellərinə yönəlir. Bu kontekstdə tramvay sisteminin bərpası paytaxtın nəqliyyat siyasətində mühüm dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilir. İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin icraçı direktoru Vüsal Qasımlının təqdim etdiyi yanaşma Bakının nəqliyyat sistemində yeni mərhələnin – “tramvay intibahı”nın başlanğıcı kimi şərh olunur.

Planlaşdırılan tramvay xətləri sadəcə nəqliyyat vasitəsi deyil, şəhərin funksional strukturunu yenidən formalaşdıran əsas bağlantılar kimi nəzərdə tutulur. Şimal–Cənub istiqamətində təklif edilən Sea Breeze – Mehdiabad – 28 May xətti Bakının şimal yaşayış zonalarını birbaşa mərkəzlə birləşdirərək şəhərətrafı yükü azalda bilər. Xüsusilə sürətlə inkişaf edən sahil və turizm zonalarının mərkəzlə inteqrasiyası bu marşrutun strateji əhəmiyyətini artırır.

Digər mühüm istiqamət Bayıl – 28 May xəttidir. Bu marşrut şəhərin cənub girişində yaranan sıxlığı azaldaraq həm nəqliyyat axınını balanslaşdırır, həm də sahilyanı zonaların mərkəzlə daha rahat əlaqəsini təmin edir.

28 May – Həzi Aslanov istiqaməti isə mövcud metro sisteminin ən yüklü hissələrindən birini tamamlayıcı rol oynaya bilər. Tramvayın bu ox üzrə hərəkəti yerüstü alternativ yaradaraq sərnişin sıxlığını azalda və sistemə “dekompressiya effekti” verə bilər.

Layihənin əsas üstünlüklərindən biri multimodal nəqliyyat sisteminə keçid imkanlarıdır. Tramvay xətlərinin metro stansiyaları ilə (məsələn, 28 May, 8 Noyabr, Həzi Aslanov) inteqrasiyası sərnişinlərin bir neçə nəqliyyat növü arasında rahat keçidini təmin edir. Bununla yanaşı, şəhər mərkəzində məkanın daha səmərəli istifadəsi məqsədilə yerüstü və yeraltı infrastrukturun paralel inkişafı planlaşdırılır. Bu yanaşma Bakının sıx urban mühitində mühəndislik həllərinin daha kompleks və funksional olmasını tələb edir.

Tramvay sisteminin bərpası yalnız nəqliyyat yükünün azaldılması deyil, həm də şəhərin ümumi dayanıqlılığı baxımından mühüm addım kimi dəyərləndirilir.  Elektriklə işləyən tramvaylar avtomobil asılılığını azaldaraq ekoloji təzyiqi zəiflədir və şəhərin hava keyfiyyətinin yaxşılaşdırılmasına töhfə verir. Eyni zamanda, bir tramvay qatarının yüzlərlə avtomobili əvəz edə bilməsi tıxacların azaldılması və yol səmərəliliyinin artırılması baxımından mühüm üstünlükdür. Vaxt baxımından da sistemin effektivliyi yüksəkdir: ayrılmış xətt üzrə hərəkət edən tramvaylar sərnişinlərin təyinat nöqtəsinə daha sabit və proqnozlaşdırıla bilən vaxtda çatmasını təmin edir.

Layihənin uğuru mövcud şəhər infrastrukturuna inteqrasiya səviyyəsindən asılı olacaq. Tramvay xətlərinin tətbiqi yol şəbəkəsinin yenidən planlaşdırılmasını, parklanma siyasətində dəyişiklikləri və rəqəmsal nəqliyyat idarəetmə sistemlərinin qurulmasını zəruri edir. Eyni zamanda, tikinti və istismar mərhələsində ictimai nəqliyyat vərdişlərinin dəyişməsi də əsas faktor kimi çıxış edir. Sərnişinlərin avtomobildən ictimai nəqliyyata keçidi layihənin effektivliyini müəyyən edən əsas göstəricilərdən biri olacaq.