ABŞ-ın addımları fonunda Venesuela neftinin Çinə ixracının dayanması Rusiya neft şirkətlərinin xeyrinə ola bilər. Analitiklərin fikrincə, bazardan çıxan xam neft həcmləri Rusiyaya ÇXR-ə tədarükü artırmaq və xüsusilə ağır neft növləri üzrə endirimləri azaltmaq imkanı yarada bilər.
Blokadaya qədər Venesuela Çinə gündəlik təxminən 690 min barel neft tədarük edirdi. Lakin ölkə prezidenti Nikolas Maduronun saxlanılmasından və ABŞ-ın ixrac üzərində nəzarətinin gücləndirilməsindən sonra yükləmələr faktiki olaraq dayanıb. Kpler-in məlumatına görə, 2025-ci ilin dekabrında Venesuela neftinin ÇXR-ə tədarükü sıfıra enib, halbuki payız aylarında bu göstərici sabit şəkildə gündə 680 min bareli ötürdü. Argus analitikləri xəbərdarlıq edirlər ki, Çinli müstəqil neft emalı zavodlarında xammal üzrə ilk ciddi fasilələr artıq 2026-cı ilin martında yarana bilər.
Bu şəraitdə Rusiya şirkətləri venesuela xammalı ilə ənənəvi olaraq fəal işləyən Çin “çayniklərinə”, müstəqil emalçılara neft tədarükünü artıra bilərlər. Kpler baş verənləri qlobal ağır neft bazarı üçün “dönüş nöqtəsi” adlandırır və qeyd edir ki, qısa müddətli perspektivdə Şərqi Asiyada Rusiya və İran neftinə tələbat arta bilər ki, bu da potensial olaraq endirimlərin azalmasına imkan verər.
Ekspertlər bildirirlər ki, Venesuela neftinin ABŞ nəzarəti altında mümkün bərpası halında belə, əsas axınların böyük ehtimalla ABŞ bazarına və Meksika körfəzi sahilindəki neft emalı zavodlarına yönəldiləcəyi gözlənilir. Bu isə Asiyada Rusiya nefti ilə rəqabəti azaldacaq və Rusiyanın regiondakı mövqelərini gücləndirəcək. Qiymətləndirmələrə görə, Venesuela dünya üzrə dəniz yolu ilə neft ixracının cəmi təxminən 1,6%-ni təmin edir, buna görə də qlobal balansda təsir məhdud, lokal səviyyədə isə həssas olacaq.
Eyni zamanda, analitiklər mümkün effektin miqyası ilə bağlı fərqli fikirlər səsləndirirlər. Bəziləri hesab edir ki, Rusiya venesuela həcmlərinin bir hissəsini əvəz edə və vəziyyətdən qiymət şərtlərini yaxşılaşdırmaq üçün yararlana bilər. Digərləri isə OPEC+ üzrə hasilat məhdudiyyətlərini və logistika çətinliklərini xatırladaraq, ixracın kəskin artırılmasının mümkün olmadığını vurğulayırlar. Bundan əlavə, bir sıra ekspertlərin fikrincə, Çin orta müddətli perspektivdə ABŞ-la venesuela neftinin tədarükünün saxlanılması barədə, hərçənd fərqli şərtlərlə, razılığa gələ bilər.
Rusiya üçün ayrıca risk nafta (və ya liqroin — asan alışan, maye halında olan karbohidrogen qarışıq) bazarı olaraq qalır. Venesuela ağır neftin durulaşdırılması üçün aktiv şəkildə Rusiya naftasından istifadə edirdi, lakin indi ABŞ bu rolu ələ almaq niyyətindədir. Amerikalı treyderlər artıq ölkəyə xammal tədarükünə başlayıblar ki, bu da Rusiyanın satış bazarlarından birini itirməsinə gətirib çıxara bilər.
Ümumilikdə, Venesuela ətrafındakı vəziyyət Rusiya üçün daha çox taktiki, nəinki strateji imkanlar yaradır. Qısa müddətdə bu, Çinə tədarükün artması və endirimlərin azalması ilə ifadə oluna bilər, lakin uzunmüddətli effekt ABŞ siyasətindən, ÇXR-in mövqeyindən və qlobal neft bazarındakı məhdudiyyətlərdən asılı olacaq.
MONETAR.AZ
