Süni intellektin (Sİ) qlobal əmək bazarlarını kökündən dəyişmək potensialı ilə bağlı müzakirələr genişləndikcə Morgan Stanley analitikləri hesab edir ki, tarix göstərir: bu təsir ani deyil, daha çox təkamül xarakterli olacaq. Yeni texnologiyalar işçiləri tam əvəz etməkdən çox, onları tamamlayacaq.
İnnovasiya dalğalarından çıxarılan dərslər
Keçən həftə yayımlanan hesabatda Morgan Stanley tədqiqatçıları sənaye dövrünün elektrikləşmə və mexanikləşmə kimi irəliləyişlərindən tutmuş informasiya texnologiyaları və avtomatlaşdırma sahəsindəki rəqəmsal dəyişikliklərə qədər böyük innovasiya dalğalarının tarixini təhlil edərək, Sİ ilə bağlı mövcud mərhələni bu kontekstdə qiymətləndiriblər.
Analiz göstərir ki, tarix boyu oxşar bir qanunauyğunluq müşahidə olunub: yeni texnologiyaların kütləvi iş yerlərinin itirilməsinə səbəb olacağı ilə bağlı narahatlıqlar artsa da, əslində məşğulluq yox olmur, sadəcə sektorlar və funksiyalar arasında yenidən bölüşdürülür.
Bank qeyd edir ki, hətta ciddi struktur dəyişiklikləri dövrlərində belə, əmək qüvvəsinə ümumi tələbat adətən məhsuldarlıqla paralel şəkildə artıb.
Mövcud peşələr dəyişdikcə, yeni sahələr və ixtisaslar yaranaraq iş yerlərini itirən işçilər üçün alternativ imkanlar yaradıb. Bu da onu göstərir ki, uzunmüddətli perspektivdə yeni texnologiyalar əsasən “əməyə əlavə dəyər qazandırıb”.
Süni İntellekt üçün gələcək yol
Hazırkı Sİ dalğası əvvəlkilərlə müqayisədə daha sürətlə yayılsa da, Morgan Stanley vurğulayır ki, məşğulluq üçün “xalis müsbət” nəticə adətən dərhal özünü göstərmir.
Hesabatda investorların Sİ ilə bağlı mövcud diskussiyanı “ya iş yerlərinin tam itirilməsi, ya da məhsuldarlığın artması” kimi ikili seçim kimi deyil, keçid mərhələsi kimi qiymətləndirmələri tövsiyə olunur.
Əmək bazarı üçün bu o deməkdir ki, ən real ssenari mövcud peşələr çərçivəsində vəzifələrin tədricən yenidən bölüşdürülməsi olacaq, kütləvi şəkildə işçi qüvvəsinin sıradan çıxması deyil.
Morgan Stanley hesab edir ki, məhsuldarlıq artımı real nəticələr verməyə başladıqca, iqtisadiyyat sonda daha yüksək əlavə dəyər yaradan yeni peşələr formalaşdıracaq. Bu isə rəqəmsal iqtisadiyyatın yüksəlişi dövründə müşahidə olunan davamlı məşğulluq modellərinin təkrarını xatırladır.
