ABŞ Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi (USDA) 2026/27-ci kənd təsərrüfatı mövsümündə Rusiyadan buğda və onun əsas emal məhsullarının ixracına dair proqnozunu 2,5% azaldaraq 40 milyon tondan 39 milyon tona endirib. Yeni qiymətləndirməyə əsasən, tədarükün illik müqayisədə 18,9% azalacağı gözlənilir. Bu, ən azı son beş mövsümün ən zəif nəticəsi ola bilər.
“Sovekon” analitik mərkəzi də Rusiya taxılının ixracı ilə bağlı gözləntilərini aşağı salıb. Mərkəz buğda ixracı proqnozunu 36,7 milyon tondan 36 milyon tona, ümumi taxıl ixracı gözləntisini isə 2,5% azaldaraq 43,6 milyon tona endirib.
USDA-nın noyabr qiymətləndirməsinə görə, 2026/27-ci mövsümdə Rusiyadan qarğıdalı ixracı 3,5 milyon ton təşkil edəcək. Bu, oktyabr proqnozundan 5,7%, ötən mövsümlə müqayisədə isə 12,5% azdır. Arpa ixracının da illik ifadədə 12,5% azalaraq 3,5 milyon tona düşəcəyi gözlənilir. “Sovekon” isə cari mövsümdə həm arpa, həm də qarğıdalı ixracını 3 milyon ton səviyyəsində qiymətləndirir.
Rusiyanın taxıl ixracı ilə bağlı proqnozların ardıcıl aşağı salınması yeni tendensiya deyil. USDA sentyabrda ölkənin buğda ixracını 43 milyon ton, avqustda isə 46 milyon ton səviyyəsində gözləyirdi. Beləliklə, cəmi dörd ay ərzində proqnoz 18% azaldılıb.
USDA-nın materiallarına əsasən, ixrac gözləntilərinin pisləşməsinin başlıca səbəbi Qara dəniz limanlarında yaranan logistika məhdudiyyətləridir. Qiymət İndeksləri Mərkəzinin analitikləri də Qara dənizdəki blokada şəraitində ixrac proqnozlarının tədricən azaldıldığını bildirirlər. Onların fikrincə, alternativ marşrutlar Rusiya taxılının ixrac həcmində yaranan problemi tam həll edə bilmir.
“Sovekon”un qiymətləndirməsinə görə, 2027-ci ilin yazınadək Qara dənizdə atəşkəs əldə olunması ehtimalı aşağıdır. Halbuki analitiklər əvvəllər Rusiya, Ukrayna və ABŞ nümayəndələrinin Əbu-Dabidə keçirdiyi danışıqlarda irəliləyiş əldə edilə biləcəyini istisna etmirdilər.
Taxıl bazarında da bu danışıqlardan müəyyən gözləntilər formalaşmışdı. Ötən həftə isə Argentina və Avstraliyada məhsul proqnozlarının artırılması ilə yanaşı, həmin gözləntilər dünya bazarında buğda qiymətlərinin aşağı düşməsinə təsir göstərən amillərdən biri olub.
“Rusaqrotrans” analitik mərkəzinin məlumatına görə, 2026-cı ilin iyul-oktyabr aylarında Rusiyadan əsas dənli bitkilərin ümumi ixracı illik müqayisədə 35% azalaraq 13,8 milyon tona düşüb. Bu geriləmədə əsas pay buğdanın üzərinə düşüb: onun ixracı 39% azalaraq 10,3 milyon ton təşkil edib. Buğdanın tədarükü Qara dəniz limanlarının fəaliyyətindən daha çox asılıdır.
Eyni dövrdə arpa ixracı 23% azalaraq 2,3 milyon tona enib. “Eyler” şirkətinin baş analitiki Nikolay Kovalyov bildirib ki, bu seqmentdə Xəzər dənizi vasitəsilə İrana, eləcə də dəmir yolu ilə Çinə kifayət qədər fəal tədarüklər həyata keçirilir.
İrana da fəal şəkildə göndərilən qarğıdalının ixracı isə daha az geriləyib. Analitiklərin məlumatına əsasən, bu məhsulun tədarükü illik müqayisədə 7,7% azalaraq 1,2 milyon ton olub.
“Sovekon”un direktoru Andrey Sizov hesab edir ki, taxıl ixracı proqnozlarının intensiv şəkildə aşağı salınması mərhələsi artıq başa çatmaq üzrədir. Onun sözlərinə görə, Baltik dənizi limanlarının fəal fəaliyyəti Rusiyadan taxıl yükləmələrinin nisbətən yüksək templə davam etməsinə imkan verir.
Sizovun qiymətləndirməsinə görə, Qara dənizdə dəniz atəşkəsi əldə olunmasa belə, Rusiya cari mövsüm ərzində 32–35 milyon ton buğda ixrac edə bilər.
MONETAR.AZ
