Avropa İttifaqı (Aİ) və Böyük Britaniya karbon emissiyası kvotalarının ticarəti bazarlarını yenidən birləşdirmək barədə razılaşma əldə etməyə yaxındır. Potensial saziş şirkətlərin ticarət və ekoloji tənzimləmə xərclərini azalda, eyni zamanda karbon bazarlarında likvidliyi artıra bilər.
Bloomberg agentliyinin bazar günü danışıqların gedişi ilə tanış mənbələrə istinadən yaydığı məlumata görə, razılaşmanın noyabrın 20-də keçiriləcək sammitdə elan olunması mümkündür. Bu, Böyük Britaniyanın Aİ-dən ayrıldıqdan sonra müstəqil emissiya ticarəti sistemi yaratmasından təxminən altı il sonraya təsadüf edir.
Mənbələrin bildirdiyinə görə, tərəflər emissiya limitləri, bazara buraxılan icazələrin həcminə nəzarət və pulsuz kvotalarla bağlı müddəaları artıq razılaşdırıblar. Danışıqlarda həllini gözləyən yeganə əsas məsələ maliyyə derivativlərinin tənzimlənməsi qaydalarıdır.
Bazarların birləşdirilməsi şirkətlərə emissiya öhdəliklərini yerinə yetirmək üçün Aİ və Böyük Britaniya sistemlərindən hər hansı birində əldə etdikləri kvotalardan istifadə etmək imkanı verəcək. Bu, hər iki yurisdiksiyada fəaliyyət göstərən müəssisələrin tənzimləyici tələblərə uyğunlaşmasını asanlaşdıra bilər.
Razılaşma perspektivdə müəyyən ticarət kateqoriyaları üzrə sərhəd karbon rüsumlarından azadolmaya da yol aça bilər. Lakin bu güzəştlər avtomatik tətbiq edilməyəcək.
Aİ qanunvericiliyinə əsasən, Böyük Britaniyanın blokun Sərhəd Karbon Tənzimləmə Mexanizminin (CBAM) təsirindən azad olunması üçün emissiya ticarəti bazarları tam əlaqələndirilməli və güzəştli endirimlər olmadan effektiv karbon qiymətqoyma sistemi qorunmalıdır.
Aİ-nin sərhəd karbon qaydaları bu ildən qüvvəyə minib. Böyük Britaniyanın analoji mexanizminin isə 2027-ci ilin yanvarında fəaliyyətə başlaması nəzərdə tutulur.
Bazarların birləşdirilməsi ilə bağlı gözləntilər karbon kvotalarının qiymətlərində də özünü göstərməyə başlayıb. Cümə günü dekabr ayı üzrə Britaniya emissiya kvotaları bir metrik ton üçün 64,81 funt sterlinq səviyyəsində bağlanıb. Aİ-nin etalon kvotaları isə 86,55 avrodan ticarət olunub.
ABN Amro bankının analitikləri növbəti iki il ərzində bu qiymətlər arasındakı fərqin daha da azalacağını gözləyirlər. Bununla belə, belə yaxınlaşma Britaniya şirkətləri üçün emissiya normalarına riayət xərclərinin artması ilə nəticələnə bilər.
Təklif olunan saziş 2030-cu il də daxil olmaqla Böyük Britaniyanın emissiya limitlərinin tanınmasını nəzərdə tutur. 2031-ci ildən etibarən isə Britaniya bazarına illik buraxılacaq kvotaların həcmi Aİ sistemində nəzərdə tutulan ümumi kvota təklifinin 7,1%-i ilə məhdudlaşdırılacaq.
Bundan əlavə, Böyük Britaniya saziş qüvvəyə mindiyi zaman tərkibində ən azı 29,5 milyon emissiya kvotası olan bazar sabitliyi ehtiyatı yaratmalıdır.
Planlaşdırılan razılaşma iki bazar arasında tənzimləmə fərqlərini azaltmaqla yanaşı, karbon emissiyalarının qiymətləndirilməsi və ticarətində daha sıx inteqrasiyanın əsasını qoya bilər.
MONETAR.AZ
