Brend məhsullar niyə daha bahadır? Qiymətin arxasında nə dayanır?

Eyni funksiyanı yerinə yetirən iki məhsul arasında bəzən ciddi qiymət fərqi olur. Məsələn, bir köynək 30 manata, digərinin qiyməti isə 300 manata çata bilər. Hər iki məhsul insanın geyim ehtiyacını ödəyir. Bəs istehlakçı niyə eyni funksiyaya görə on dəfə artıq pul ödəməyə hazır olur? Burada qiymət fərqini yalnız məhsulun keyfiyyəti ilə izah etmək mümkün deyil. Brend məhsulun qiymətində istehsal xərcləri ilə yanaşı, brendin bazardakı mövqeyi, marketinq, dizayn, satış kanalları və istehlakçı davranışı da mühüm rol oynayır.

Brend illər ərzində formalaşan reputasiyanı və istehlakçı etibarını ifadə edir. Tanınmış şirkət məhsulunu bazara çıxararkən yalnız onun istehsalına pul xərcləmir. Məhsulun tanıdılması, reklamı, mağazaların saxlanılması, dizayn və marketinq fəaliyyətləri də qiymətin formalaşmasına təsir edir. İstehlakçı müəyyən markanı tanıyırsa və onun məhsulunun keyfiyyətinə inanırsa, eyni xüsusiyyətlərə malik daha ucuz alternativ əvəzinə həmin məhsula üstünlük verə bilər. Bu zaman məhsulun üzərindəki loqo da iqtisadi dəyər qazanır.

Bahalı brend məhsulun daha keyfiyyətli olması mümkündür. Lakin yüksək qiymət avtomatik olaraq daha yüksək keyfiyyət demək deyil. Bəzi məhsullarda istifadə olunan material, istehsal texnologiyası, davamlılıq və əl əməyinin yüksək olması qiyməti artırır. Xüsusilə lüks seqmentdə məhdud istehsal, xüsusi dizayn və əl işi kimi amillər qiymətin formalaşmasına ciddi təsir göstərə bilər.

Ancaq müəyyən mərhələdən sonra istehlakçının ödədiyi məbləğin bir hissəsi məhsulun fiziki xüsusiyyətlərinə deyil, brendin yaratdığı dəyərə görə formalaşır.

Böyük brendlər məhsullarının tanıdılması üçün əhəmiyyətli vəsaitlər xərcləyirlər. Televiziya reklamları, sosial media kampaniyaları, məşhurlarla əməkdaşlıq, mağaza dizaynı və sponsorluq layihələri məhsulun maya dəyərindən əlavə xərclər yaradır. Bu xərclər nəticədə məhsulun satış qiymətində öz əksini tapa bilər.

Bununla belə, marketinq yalnız xərc deyil. Güclü reklam və düzgün brend strategiyası şirkətə daha geniş müştəri bazası qazandırır və məhsulu rəqiblərindən fərqləndirir.

Brend məhsulların qiymətində satış məkanının da payı var. Şəhərin mərkəzində yerləşən premium mağazanın icarəsi, mağazanın dizaynı, işçi xərcləri və xidmət səviyyəsi məhsulun son qiymətinə əlavə olunur.

Bundan başqa, bəzi beynəlxalq brendlərin məhsulları uzun logistika zəncirindən keçir. Daşıma, sığorta, gömrük rüsumları, distribusiya və digər xərclər də son satış qiymətinə təsir edir.

Brend məhsul alan istehlakçı yalnız məhsulun özünü almır. O, müəyyən mənada məhsulla birlikdə reputasiya, dizayn, servis, zəmanət, marka tanınması və sosial status da əldə edir. Məhz buna görə eyni funksiyanı yerinə yetirən iki məhsul arasında böyük qiymət fərqi yarana bilər.

Məsələn, adi saat zamanı göstərir. Lüks saat isə bundan əlavə dizayn, mexanizm, material, brend tarixi və prestij kimi dəyərlər təklif edir. İstehlakçının həmin əlavə xüsusiyyətlərə verdiyi dəyər nə qədər yüksəkdirsə, məhsula ödəməyə hazır olduğu məbləğ də bir o qədər arta bilər.

Burada vahid cavab yoxdur. Məhsulun qiymətinin yüksək olması onun hər bir istehlakçı üçün daha sərfəli seçim olduğunu göstərmir. Bəzi hallarda yüksək qiymət daha uzun istifadə müddəti və keyfiyyət hesabına özünü doğrulda bilər. Digər hallarda isə istehlakçı əsasən brend adına və dizayna görə əlavə ödəniş edir.

Ona görə də alış zamanı yalnız qiymətə və ya brend adına deyil, məhsulun keyfiyyətinə, istifadə müddətinə, zəmanət şərtlərinə və alternativlərin qiymətinə baxmaq daha düzgün yanaşmadır.

Nəticə etibarilə, brend məhsulun qiyməti yalnız onun istehsal xərcindən ibarət deyil. Burada məhsulun keyfiyyəti və materialı ilə yanaşı, reklam, marketinq, logistika, satış şəbəkəsi, dizayn, brend reputasiyası və istehlakçının həmin markaya verdiyi dəyər də rol oynayır.

Bu səbəbdən mağazada gördüyümüz qiymət əslində yalnız məhsulun deyil, məhsulun ətrafında yaradılmış bütün iqtisadi dəyərin qiymətidir. Və bəzən istehlakçı məhsulun özündən çox, onun yaratdığı təəssürata və brendə pul ödəyir.