"Citi" bankı hesab edir ki, Çində iqtisadi fəallığın ikinci rübdə gözləniləndən daha çox zəifləməsinin əsas səbəblərindən biri hökumətin rəsmi stimullaşdırma siyasətinə baxmayaraq fiskal dəstəyin faktiki olaraq azalması olub.
Bankın yeni hesabatında bildirilir ki, ölkədə "de-fakto fiskal qənaət" formalaşıb. Bu anlayış dövlət xərclərinin rəsmi şəkildə azaldılmamasına baxmayaraq, fiskal siyasətin iqtisadi artımı əvvəlki qədər dəstəkləmədiyi vəziyyəti ifadə edir. Hesabata görə, vergi daxilolmalarının artması ilə yanaşı yerli hakimiyyət orqanlarının xərcləri azaltması ümumi büdcə stimulunun zəifləməsinə səbəb olub.
Analitiklər qeyd edirlər ki, dövlət xərclərinin azalması həm investisiyaların, həm də istehlakın artım tempini zəiflədən əsas amillərdən birinə çevrilib. Bu isə daşınmaz əmlak sektorundakı uzunmüddətli böhran və zəif daxili tələbat fonunda iqtisadi artımı dəstəkləməyə çalışan Pekin üçün əlavə çətinlik yaradır.
Hesabat Çində mühüm makroiqtisadi göstəricilərin açıqlanacağı həftə ərəfəsində dərc olunub. Bazar iştirakçıları iyun ayı üzrə xarici ticarət statistikası, kreditləşmə göstəriciləri, ikinci rübün ÜDM nəticələri, sənaye istehsalı, pərakəndə satış və əsas kapitala investisiyalarla bağlı məlumatları gözləyirlər.
İqtisadçıların proqnozlarına görə, Çində illik iqtisadi artım tempi ikinci rübdə birinci rübdə qeydə alınmış 5 faizdən təxminən 4,5 faizə enə bilər.
"Citi"nin hesablamalarına əsasən, yanvar–may aylarında genişləndirilmiş büdcə kəsiri ÜDM-in 2,2 faizinə qədər azalıb. Müqayisə üçün, ötən ilin eyni dövründə bu göstərici 2,4 faiz təşkil etmişdi. Bank bunu fiskal siyasətin gözlənilmədən daha sərt həyata keçirilməsinin göstəricisi kimi qiymətləndirir.
Hesabatda qeyd olunur ki, mərkəzi hökumətin vergi gəlirləri istehsalçı qiymətlərinin yüksəlməsi və vergi inzibatçılığının sərtləşdirilməsi hesabına gözləntiləri üstələyib. Eyni zamanda, yerli hakimiyyət orqanları torpaq satışından əldə olunan gəlirlərin azalması, borclanma məhdudiyyətləri və yeni infrastruktur layihələrinin çatışmazlığı səbəbindən xərclərini azaltmağa məcbur qalıblar.
Bank hesab edir ki, əsas kapitala investisiyaların zəifləməsi və pərakəndə satışların artım tempinin aşağı düşməsi büdcə dəstəyinin azalmasının daxili tələbata mənfi təsir göstərdiyini təsdiqləyir. Bundan əlavə, istehlak mallarının yenilənməsi proqramları üzrə subsidiyaların məhdudlaşdırılması və dövlət vəsaitlərinin ayrılmasının ləngiməsi də ev təsərrüfatlarının xərclərini məhdudlaşdıran amillər sırasındadır.
Bununla yanaşı, "Citi" ilin ikinci yarısında fiskal siyasətin yenidən dəstəkləyici xarakter ala biləcəyini istisna etmir. Bankın proqnozuna görə, Pekin əlavə büdcə paketi qəbul etmədən mövcud dövlət vəsaitlərinin iqtisadiyyata yönəldilməsini sürətləndirərsə, maliyyə dəstəyinin təsiri güclənə bilər.
Analitiklər uzunmüddətli perspektivdə isə mərkəzi və yerli hökumətlər arasında fiskal öhdəliklərin yenidən bölüşdürülməsinə yönəlmiş islahatların daha böyük əhəmiyyət daşıyacağını bildirirlər. Onların fikrincə, Çin iqtisadiyyatı süni intellekt texnologiyalarının geniş tətbiqi və struktur artım tempinin zəifləməsi şəraitində yeni inkişaf modelinə uyğunlaşmağa çalışır.
"Citi" vurğulayır ki, ixrac və yüksək texnologiyalar sektorunda nisbətən sabit dinamika qorunsa da, daxili tələbat hələ də zəif qalır. Son inflyasiya göstəriciləri də istehsalçı qiymətlərində artımın davam etməsinə baxmayaraq, istehlak xərclərinin gözlənilən səviyyədə bərpa olunmadığını bir daha nümayiş etdirir.
MONETAR.AZ
