Avropa iqtisadiyyatı yenidən ciddi sınaq qarşısındadır. BCA Research analitiklərinin qiymətləndirməsinə görə, enerji qiymətlərinin yenidən yüksəlməsi, sənaye aktivliyinin zəifləməsi və məhdud fiskal dəstək Avrozonada texniki resessiya ehtimalını artırır. Bununla belə, iqtisadiyyatı tənəzzüldən qoruyacaq bir sıra amillər də mövcuddur.
Analitiklər hesab edirlər ki, əsas ssenarilərdən biri iqtisadiyyatın ardıcıl iki rüb ərzində kiçilməsi ilə nəticələnə bilər. Lakin maliyyə dayanıqlığının nisbətən güclü qalması və qlobal investisiya axınları iqtisadi artımın zəif də olsa müsbət zonada saxlanmasına imkan verə bilər.
BCA Research bildirir ki, Avrozona yeni enerji böhranına 2022-ci illə müqayisədə daha zəif makroiqtisadi şəraitdə daxil olub. Hörmüz boğazı ətrafında gərginliyin yenidən artması neft və təbii qaz qiymətlərini yüksəltməzdən əvvəl belə, bazar iştirakçıları 2026-cı il üçün cəmi 1,2%-lik iqtisadi artım proqnozlaşdırırdılar.
Son aylarda iqtisadi aktivlikdə zəifləmə daha aydın hiss olunmağa başlayıb. S&P Global/HCOB kompozit Satınalma Menecerləri İndeksi (PMI) artıq ÜDM-in rüblük azalmasına işarə edən səviyyələrə enib.
Bununla yanaşı, Avropa hökumətlərinin enerji qiymətlərinin bahalaşmasının təsirlərini yumşaltmaq üçün ayırdığı vəsait əvvəlki enerji böhranı ilə müqayisədə xeyli aşağıdır. İyunun ortalarınadək bu məqsədlə ayrılan dəstəyin həcmi 12 milyard avrodan az olub.
Analitiklərin fikrincə, inflyasiyanın gözləniləndən daha davamlı olması ehtimalı artır. Niderlandın TTF qaz indeksində qiymətlər ilin əvvəlindən iki dəfədən çox yüksəlib. Eyni zamanda, gübrə çatışmazlığı və El Ninyo hava fenomeninin təsirləri ərzaq qiymətlərinə əlavə təzyiq yarada bilər.
İstehlak xərclərinin də iqtisadiyyata dəstək verməsi çətin görünür. Birinci rübdə real əməkhaqqı artımı faktiki olaraq dayanıb və yüksək inflyasiya fonunda yenidən mənfi zonaya keçə bilər. Əmək bazarında mümkün zəifləmə isə ev təsərrüfatlarını xərclərini azaltmağa sövq edə bilər.
Bununla yanaşı, ekspertlər Avropa iqtisadiyyatının əvvəlki böhranlarla müqayisədə daha güclü maliyyə dayaqlarına malik olduğunu vurğulayırlar. Ev təsərrüfatlarının və şirkətlərin balansları daha sağlamdır, borca xidmət yükü aşağı, likvid vəsaitlərin həcmi isə yüksək olaraq qalır.
Hazırkı enerji böhranının miqyası da 2022-ci illə müqayisədə daha məhduddur. Hazırda Avropada təbii qazın qiyməti təxminən 62 avro/meqavat-saat səviyyəsində olsa da, 2022-ci ilin avqustunda bu göstərici 339 avroya qədər yüksəlmişdi. Bundan əlavə, bazarda genişmiqyaslı fiziki qaz qıtlığı müşahidə olunmur.
Qlobal sənaye dövrünün davam etməsi və süni intellekt texnologiyalarına yatırımların artması Avropanın kapital malları istehsalçıları üçün dəstək amili hesab olunur. Analitiklər həmçinin tədiyyə balansındakı yaxşılaşmanın daxili iqtisadi aktivliyi maliyyələşdirmək üçün əlavə imkanlar yaradacağını bildirirlər.
BCA Research hesab edir ki, Avropa səhmlərində qısamüddətli dinamika hələlik müsbət qalsa da, orta müddətdə investorların daha çox müdafiə xarakterli sektorlara üstünlük verməsi ehtimalı yüksəkdir. Xüsusilə energetika, farmasevtika və kommunal xidmətlər sektorlarının bazardan daha yaxşı nəticə göstərə biləcəyi qeyd olunur.
Valyuta bazarında isə ABŞ iqtisadiyyatının nisbətən daha sürətli artımı fonunda dolların möhkəmlənməsi gözlənilir. Bu ssenaridə EUR/USD məzənnəsinin 1,10–1,12 diapazonuna qədər geriləyə biləcəyi proqnozlaşdırılır.
MONETAR.AZ
