Avropa iqtisadiyyatının əsas lokomotivlərindən biri olan tikinti sektoru yüksək xərclər, inflyasiya təzyiqi və tədarük böhranı səbəbindən çətin günlərini yaşayır. S&P Global tərəfindən may ayı üçün açıqlanan son Makroiqtisadi Biznes Aktivliyi İndeksi (PMI), regionun tikinti sektorunda daralmanın hələ də davam etdiyini, lakin iqtisadiyyatın tam çökməmək üçün müqavimət göstərdiyini ortaya qoyub.
Tikinti sənayesində vəziyyəti ölçən əsas meyar olan PMI indeksi aprel ayındakı geosiyasi dalğalanmalardan sonra bir qədər toparlanma mənzərəsi nümayiş etdirib:
-
Aprel Göstəricisi: 41,7 bənd
-
May Göstəricisi: 43,7 bənd
PMI göstəricisinin 50 bənddən aşağı olması həmin sektorda daralmanın və geriləmənin davam etdiyini göstərir. May ayındakı 43,7 bəndlik nəticə tənəzzülün sürətinin bir qədər yavaşladığını (mülayimləşdiyini) sübut etsə də, sektor hələ də təhlükəli zonadan çıxa bilməyib.
Tikinti aktivliyinin azalması Avrozonanın aparıcı iqtisadiyyatlarında eyni ritmlə baş vermir. Monitorinq qrupuna daxil olan ölkələr fərqli xarakterli böhranlarla mübarizə aparır. Monitorinqə daxil edilən üç əsas iqtisadiyyatda tikinti aktivliyi azalıb:
- Fransa – ən böyük geriləmə;
- Almaniya – əhəmiyyətli azalma;
- Italiya – ən zəif geriləmə.
Bununla yanaşı, hər üç ölkədə azalma tempi aprel ayı ilə müqayisədə daha mülayim olub.
Böhran tikinti sənayesinin bütün daxili strukturuna yayılsa da, itkilərin miqyası fərqlidir:
-
Yaşayış tikintisi (Mənzil bazarı) ──> Ən böyük zərbəni alıb. Yüksək ipoteka faizləri və daxili alıcılıq qabiliyyətinin zəifləməsi fərdi mənzil inşaatını dayandırmaq həddinə gətirib.
-
Kommersiya tikintisi ──> Azalma davam edir. Biznes subyektlərinin yeni ofis və anbar layihələrinə investisiya qoymaq iştahı aşağıdır.
-
İnfrastruktur və Mühəndislik ──> Ən dayanıqlı sahə. Dövlət sifarişləri və kommunikasiya xətlərinin yenilənməsi proqramları sayəsində bu seqment digərlərinə nisbətən ən az geriləmə göstərən sahə olub.
Sektoru ən çox boğan amillərdən biri də materialların vaxtında çatdırılmaması və xərclərin baha olmasıdır. Təchizat müddətləri 2022-ci ilin dekabrından bəri ən pik gecikmə səviyyəsinə çatıb. Xüsusilə Almaniyada təchizatçıların fəaliyyətində son 4 ilin ən ciddi pisləşməsi qeydə alınıb. Qiymətlər yüksək olaraq qalır, inflyasiya təzyiqi isə şirkətlərin satınalma gücünü sarsıdır.
Şirkətlər gələcəyə ümidsiz baxdıqları üçün fəaliyyətlərini və komandalarını kiçiltməyə meyllidirlər. Sektorda ardıcıl 3-cü aydır ki, pessimist əhval-ruhiyyə üstünlük təşkil edir.
May ayı göstəriciləri Avrozonanın tikinti sektorunda kəskin çöküşün qarşısının alındığını, lanyerlərin (mülayim yaxşılaşma siqnallarının) yarandığını göstərir. Lakin yeni sifarişlərin qıtlığı, Almaniyadakı təchizat böhranı və yüksək material xərcləri Avropanın tikinti sektorunun tam sağalması üçün hələ xeyli zamana ehtiyac olduğunu sübut edir.
MONETAR.AZ
