Böyük Britaniyanın emal sənayesi sektoru cari ilin may ayında son dörd ilin ən güclü inkişaf dinamikasını nümayiş etdirib. S&P Global tərəfindən dərc olunan emal sənayesi üzrə satınalma menecerləri indeksi (Manufacturing PMI) aprel ayındakı 53.7 bəndlik səviyyədən 53.9 bəndə yüksəlib. Bununla da sektorun biznes aktivliyi ardıcıl olaraq yeddinci aydır ki, iqtisadi artımı xarakterizə edən 50 bəndlik kritik həddin üzərində qərarlaşıb.
Sənayedə istehsal həcmi ardıcıl ikinci aydır ki, artmaqda davam edir. Bu inkişaf əsasən aralıq məhsullar və investisiya təyinatlı iri malların istehsalı hesabına baş verib, birbaşa istehlak malları sektorunda isə cüzi geriləmə qeydə alınıb.
Müəssisələrin yeni sifarişlər portfeli artıq ardıcıl altıncı aydır ki, genişlənir. Britaniya istehsalçılarına gələn tələbi stimullaşdıran əsas faktor həm yerli daxili bazarın canlanması, həm də xarici bazarlardan gələn güclü sifariş axınıdır. Yeni sifarişlərin əsas daxilolma mənbələri aşağıdakı coğrafi regionlardır:
-
Materik Çin və Yaponiya
-
Avropa qitəsi və Şimali Amerika
-
Cənubi Koreya
İstehsalın artmasına baxmayaraq, Britaniya şirkətləri kəskin xərc təzyiqi ilə üz-üzə qalıblar. Sənayedə satınalma qiymətləri üzrə inflyasiya son dörd ilə yaxın dövrün ən yüksək həddinə çatıb. Şirkətlər demək olar ki, bütün əsas xammal növlərinin bahalaşdığını bəyan edirlər. Bahalaşan əsas sahələr: Kimyəvi maddələr, elektronika, enerji daşıyıcıları, yanacaq, metallar, plastik, qablaşdırma materialları, kağız, ərzaq və ağac məhsullarıdır.
İstehsal xərclərinin bu cür sürətlə yüksəlməsinə təsir edən qlobal və lokal amilləri aşağıdakı şəkildə qruplaşdırmaq olar:
-
Geosiyasi Böhranlar: Yaxın Şərqdəki müharibə alovunun dəniz logistikasını təhdid etməsi və Hörmüz boğazı ətrafındakı hərbi məhdudiyyətlər.
-
Təchizat Problemləri: Dəniz daşımalarında yaranan gecikmələr səbəbindən material çatışmazlığı və sifarişlərin icra müddətinin əhəmiyyətli dərəcədə uzanması.
-
Daxili Təzyiqlər: Ölkə daxilində əmək haqlarının (əmək xərclərinin) və vergi yüklərinin artması.
Maliyyə hesabatlarında maraqlı bir tendensiya özünü büruzə verir: bir çox beynəlxalq müştərilər gələcəkdə qiymətlərin daha da yüksələcəyini və Yaxın Şərq böhranı səbəbindən tədarükün tamamilə kəsilə biləcəyini qabaqcadan hesablayaraq, Britaniya zavodlarına əvvəlkindən daha böyük həcmdə "profilaktik" sifarişlər yerləşdirməyə başlayıblar.
Təchizat risklərini sığortalamaq istəyən Britaniya istehsalçılarının özləri də xammal alışını artırıblar. Nəticədə, son üç il yarım ərzində ilk dəfə olaraq ölkənin sənaye müəssisələrinin anbar ehtiyatlarında kəskin artım qeydə alınıb.
Müəssisələr artan satınalma və logistika xərclərini daxildə kompensasiya edə bilmədikləri üçün bu yükü son istehlakçının üzərinə ötürməyə məcbur olublar. Hazır məhsulların orta satış qiymətləri 29 iyul 2022-ci ildən bəri ən sürətli templə yüksəlib.
Bütün bu inflyasiya təzyiqlərinə baxmayaraq, Britaniya sənayesində gələcəyə olan inam yüksəkdir. May ayında qeydə alınan biznes optimizmi son üç ayın maksimumuna çatıb. Keçirilən rəsmi sorğularda iştirak edən sənayeçilərin təxminən yarısı (50%-ə yaxını) qarşıdakı 12 ay ərzində istehsal templərinin daha da genişlənəcəyini proqnozlaşdırır.
MONETAR.AZ
