Xarici ticarət dövriyyəsində cari ilin yanvar ayı kifayət qədər ciddi daralma ilə yadda qalıb. Dövlət Gömrük Komitəsinin son hesabatına əsasən, ölkənin xarici ticarət dövriyyəsi ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 30,5% azalaraq 3,5 milyard dollar səviyyəsinə enib.
Bu azalma həm ixrac, həm də idxal əməliyyatlarında özünü büruzə verir ki, bu da qlobal bazarlardakı qiymət dalğalanmaları və daxili tələbin dəyişməsi ilə birbaşa əlaqəlidir.
Ötən ilin yanvar ayında ölkənin ümumi ticarət dövriyyəsi 5 milyard 90,83 milyon dollar olduğu halda, cari ilin eyni dövründə bu rəqəm 30,5% azalaraq 3 milyard 538,06 milyon dollara düşüb. Bu azalma özünü həm ixrac, həm də idxal göstəricilərində büruzə verir. Belə ki, ölkənin ixrac potensialı 26,4% azalaraq 2 milyard 235,85 milyon dollara, idxalın həcmi isə daha kəskin şəkildə — 36,6% azalaraq 1 milyard 302,21 milyon dollara enib.
İdxalın ixraca nisbətən daha çox (təxminən 10% daha sürətli) azalması Azərbaycanın xarici ticarət balansındakı müsbət fərqi (saldonu) qoruyub saxlamasına kömək edib. Ötən ilin yanvarında 986,07 milyon dollar olan müsbət saldo, cari ildə cüzi — 5,3% azalma ilə 933,63 milyon dollar təşkil edib.
İxracın 802,6 milyon dollar (26,4%) azalması Azərbaycanın əsas ixrac subyekti olan neft və qaz qiymətlərinin dünya bazarındakı volatilliyi ilə izah oluna bilər. Lakin sevindirici hal odur ki, ixracın həcmi hələ də idxalı əhəmiyyətli dərəcədə üstələyir.
Ən kəskin azalma məhz idxalda qeydə alınıb — 36,6%. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə ölkəyə gətirilən malların dəyərinin 750 milyon dollardan çox azalması deməkdir. Bu tendensiya daxili bazarda bəzi məhsullara tələbin azalması və ya daxili istehsalın müəyyən sahələrdə idxalı əvəzləməsi kimi qiymətləndirilə bilər.
Bütün azalmalara baxmayaraq Azərbaycanın xarici ticarətində müsbət saldo qeydə alınıb. 933,63 milyon dollarlıq müsbət fərq ölkəyə valyuta daxilolmalarının çıxışdan çox olduğunu göstərir ki, bu da makroiqtisadi sabitlik və manatın məzənnəsi üçün kritik əhəmiyyət kəsb edir.
Yanvar ayının rəqəmləri göstərir ki, Azərbaycanın xarici ticarəti bir növ "kiçilmə" fazasına qədəm qoyub. İdxalın ixraca nisbətən daha sürətlə azalması isə ölkədən valyuta axınının qarşısını alan bir faktor kimi çıxış edir. Növbəti aylarda qlobal enerji qiymətlərinin sabitləşməsi ticarət dövriyyəsinin yenidən bərpasına təkan verə bilər.
MONETAR.AZ
