Azərbaycanda mənzil sahibi olmaq istəyən vətəndaşların qarşılaşdığı əsas maliyyə maneələrindən biri ipoteka üçün tələb olunan ilkin ödənişin toplanmasıdır. Son sosial sorğular və bazar müşahidələri göstərir ki, əhalinin təxminən 48 faizi ilkin ödənişi əsasən aylıq əməkhaqqından qənaət etməklə formalaşdırmağa çalışır.
Sorğunun nəticələrinə görə, vətəndaşların ilkin ödəniş üçün ayıra bildiyi məbləğ gəlir səviyyəsindən asılı olaraq ciddi şəkildə fərqlənir. Respondentlərin təxminən üçdə biri hər ay büdcəsindən orta hesabla 500–600 manat kənara qoymağa hazır olduğunu bildirib.
Sorğuda iştirak edənlərin 13 faizi aylıq 500–900 manat, 11 faizi 900–1800 manat arasında vəsait toplaya bildiyini qeyd edib. Ayda 1800 manatdan artıq məbləği mənzil almaq məqsədilə yığmaq imkanına malik olanların payı isə cəmi 4 faiz təşkil edib.
İlkin ödəniş üçün vəsait toplamaq məqsədilə yalnız nağd yığıma üstünlük verənlər də az deyil. Respondentlərin 47 faizi pulunu bank depozitlərində və digər yığım alətlərində saxlamağa üstünlük verdiyini bildirib. Bu kateqoriyaya dövlət dəstəyi mexanizmləri, eləcə də sığorta-yığım proqramları da daxildir.
İpoteka krediti götürdükdən sonra isə əsas məsələ ailənin maliyyə təhlükəsizliyinin qorunmasıdır. Sorğuda iştirak edənlərin 61 faizi kredit öhdəliyi dövründə həyat və əmlak sığortasını vacib hesab edir.
Respondentlərin 28 faizi gözlənilməz hadisə zamanı mənzili itirmək riskindən qorunduğu üçün, 24 faizi isə maliyyə çətinliyi yarandıqda borc yükünün ailə üzvlərinin üzərinə düşməsinin qarşısını almaq məqsədilə sığortaya müraciət etdiyini bildirib. Sığorta şirkəti seçərkən əsas meyar isə qiymətin münasib olmasıdır. Bu amili respondentlərin 49 faizi prioritet hesab edib.
Ekspertlərin fikrincə, sabit gəlir və müntəzəm yığım imkanı vətəndaşın ipoteka götürmək qabiliyyətini müəyyən edən əsas amillərdəndir. Çünki uzunmüddətli mənzil krediti yalnız ilkin ödənişin formalaşdırılmasını deyil, eyni zamanda illərlə davam edən maliyyə intizamını tələb edir.
Beləliklə, mənzil sahibi olmaq istəyənlər üçün əsas məsələ yalnız kredit əldə etmək deyil, həm də ilkin ödənişi formalaşdırmaq və sonrakı aylıq öhdəlikləri davamlı şəkildə qarşılamaq imkanının əvvəlcədən düzgün qiymətləndirilməsidir.
MONETAR.AZ
