“Goldman Sachs” analitiklərinin qiymətləndirməsinə görə, ABŞ əmək bazarının son göstəriciləri süni intellektin (Sİ) işə qəbul prosesinə təsir göstərməyə başladığına dair ilkin əlamətlər ortaya qoyur. Bununla belə, texnologiyanın ümumi məşğulluğa təsiri hələlik məhdud səviyyədə qalır.
Oktyabrın 22-də yayımlanan analitik qeyddə iqtisadçı Cozef Briqqs bildirib ki, son üç ayda süni intellektin təsirinə daha çox məruz qalan sahələrdə məşğulluğun artımı uzunmüddətli tendensiyadan təxminən 10 min iş yeri aşağı olub.
Eyni zamanda, süni intellekt infrastrukturu ilə əlaqəli tikinti sektorunda vakansiyaların artması məşğulluqdakı zəifləməni böyük ölçüdə kompensasiya edib.
“Goldman Sachs”ın təhlilinə əsasən, süni intellektin tətbiqi ilə xidmət sektorunda işsizlik səviyyəsi arasında statistik baxımdan əhəmiyyətli müsbət əlaqə mövcuddur. Texnologiyanın tətbiqi ilə məşğulluğun artım tempi arasında isə daha zəif mənfi əlaqə müəyyən edilib.
Bu göstəricilər əmək bazarında müəyyən təzyiqin yarandığına işarə edir. Bununla belə, müşahidə olunan təsir ilin əvvəlində gözləniləndən daha zəifdir.
Bundan başqa, süni intellektlə əlaqəli ixtisar elanlarının sayı yaz aylarında qeydə alınan pik səviyyə ilə müqayisədə kəskin azalıb.
Analitiklərin qiymətləndirməsinə görə, əvvəlki texnoloji dəyişikliklərin nəticələri süni intellektin gələcəkdə əmək bazarında daha ciddi dəyişikliklərə səbəb ola biləcəyini göstərir.
Əgər süni intellekt iqtisadiyyat üzrə məhsuldarlığı 15% artırarsa, keçid dövründə işçilərin təxminən 9%-i, hər 11 nəfərdən biri müvəqqəti olaraq hazırkı işini itirə bilər.
İşə qəbul tempinin zəifləməsi də məşğulluğa əlavə təzyiq göstərə bilər. Təhlildə bu təsirin təxminən 3% səviyyəsində ola biləcəyi qeyd olunur.
Tarixi məlumatlara əsasən, texnologiyalar hesabına məhsuldarlığın hər 1% artımı işsizlik səviyyəsini müvəqqəti olaraq 0,3–0,4 faiz bəndi yüksəldə bilər. Bildirilir ki, bu təsir təxminən iki ildən sonra aradan qalxır.
Əvvəlki texnoloji dəyişikliklərə məruz qalmış 25 peşənin təhlili də diqqətçəkən nəticələr ortaya qoyub. Həmin peşələrdə məşğulluq beş il ərzində orta hesabla 25% azalıb. Bu azalmada əsas rol yeni işçilərin işə qəbulunun zəifləməsindən daha çox, mövcud əməkdaşların işdən çıxarılması ilə bağlı olub.
Araşdırmada vurğulanır ki, gələcək dəyişikliklərin miqyası süni intellektin tətbiq sürətindən və ümumi iqtisadi şəraitdən asılı olacaq.
Hazırda ABŞ müəssisələrinin yalnız 23%-i gündəlik iş proseslərində süni intellektdən istifadə edir. Bu göstərici texnologiyanın məhsuldarlığa və məşğulluğa potensial təsirinin gələcəkdə arta biləcəyini göstərir.
İqtisadi şərait də mühüm rol oynayır. Dayanıqlı iqtisadi artım işçilərə yeni texnologiyalara tədricən uyğunlaşmaq imkanı verə bilər. Əksinə, resessiya avtomatlaşdırma prosesini və kadr ixtisarlarını sürətləndirə bilər.
“Goldman Sachs”ın baza ssenarisinə görə, iqtisadi artım davam edərsə, süni intellektin əmək bazarına təsiri qəfil və kəskin şokdan daha çox, məşğulluğa təzyiqin tədricən güclənməsi formasında özünü göstərə bilər.
MONETAR.AZ
