“Rusaqrotrans” analitik mərkəzinin məlumatına görə, Rusiya 2026-cı ilin sentyabrında ötən ilin eyni dövründəki 4,9 milyon tonla müqayisədə cəmi 1,6–2 milyon ton buğda ixrac edə bilər.
“SovEkon” isə ixrac həcmini 1,8–2,3 milyon ton səviyyəsində qiymətləndirir. Bu, illik ifadədə 52–63%-lik azalma deməkdir. Şirkət xəbərdarlıq edir ki, proqnoz reallaşarsa, sentyabr ayı üzrə bu, 2010-cu ildən bəri ən aşağı göstərici olacaq.
Problemin əsas səbəbi tarixən Rusiyanın dəniz yolu ilə taxıl ixracının 80–90%-ni təmin edən Azov-Qara dəniz hövzəsində yaranmış vəziyyətdir. “Reksoft Konsaltinq”in məlumatına görə, iyulun ortalarında dron hücumları nəticəsində liman terminallarına ziyan dəyməsindən sonra fəaliyyətini davam etdirən limanların sayı 29-dan 8-ə düşüb.
İxrac həcminin kəskin azalması da məhz bununla əlaqələndirilir. “Rusaqrotrans” avqust ayında buğda ixracının təxminən 2,1 milyon ton təşkil etdiyini bildirir. Mərkəzin məlumatına görə, həmin ay ixrac tədarükünün böyük hissəsi dəniz yolu ilə deyil, dəmir yolu vasitəsilə həyata keçirilib.
İxracatçılar alternativ marşrut kimi təcili şəkildə Baltik istiqamətinə yönəlirlər. “Forbes”un məlumatına görə, avqustun 18-dək Rusiyanın Baltik limanlarına taxılın dəmir yolu ilə daşınması üzrə müraciətlərin həcmi 5 milyon tona çatıb. Bu göstərici Novorossiysk və Taman limanları vasitəsilə bəyan edilən həcmlərlə demək olar ki, müqayisə edilə bilər.
Lakin Rusiyanın şimal-qərbində yerləşən terminalların buraxılış qabiliyyəti Qara dəniz infrastrukturundan əhəmiyyətli dərəcədə aşağıdır. “Rusaqrotrans” da vəziyyətin mürəkkəb olaraq qaldığını bildirir:
“Azov-Qara dəniz hövzəsində gərgin vəziyyət davam edir və hələlik onun sabitləşməsi üçün nəzərəçarpacaq əsas yoxdur”.
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin avqustun 22-də aqrar məhsulların ixracında logistika ilə bağlı problemlərin olduğunu açıq şəkildə etiraf edib və onların həll ediləcəyini vəd edib.
Rusiyanın qlobal bazara buğda tədarükünün kəskin azalması artıq dünya qiymətlərində də əksini tapır. Son məlumatlara görə, Çikaqo birjasında (CBOT, ZW) buğda fyuçersləri son üç ilin ən yüksək səviyyələrində ticarət olunur. İranda gərginliyin artması və bunun neft qiymətlərinə yuxarı istiqamətdə təzyiq göstərməsi isə bazarda əlavə katalizator rolunu oynayır.
Bununla yanaşı, Rusiyada daxili buğda qiymətləri illik ifadədə 40%-dən çox ucuzlaşıb. Bu tendensiya istehsalçıların rentabelliyinin bərpa olunmaması halında növbəti mövsümdə əkin sahələrinin azaldılması riskini artırır.
MONETAR.AZ
