Dünya bazarlarında qızılın qiymətinin kəskin yüksəlməsi zərgərlik sektorunda istehlakçı davranışlarını da dəyişir. Qızıl bir tərəfdən etibarlı investisiya aləti kimi daha cəlbedici olur, digər tərəfdən isə ondan hazırlanan zinət əşyalarının qiyməti orta statistik alıcının imkanlarını məhdudlaşdırır. Nəticədə bazarda diqqətçəkən iqtisadi mənzərə yaranır: alınan zərgərlik məmulatının çəkisi azalır, lakin ona xərclənən vəsait artır.
Dünya Qızıl Şurasının (WGC) açıqladığı göstəricilər də bu tendensiyanı təsdiqləyir. 2026-cı ilin II rübündə qlobal zərgərlik istehlakı fiziki çəki ifadəsində 17 faiz azalaraq 278,2 tona düşüb. Buna baxmayaraq, həmin dövrdə zərgərlik məhsullarına çəkilən ümumi xərclər 14 faiz artaraq 40 milyard dollara çatıb.
Bu dəyişiklik Azərbaycan bazarında da alıcı seçimlərinə təsir edən əsas amillərdən birinə çevrilir. Əvvəllər müəyyən büdcə ilə 8–10 qramlıq boyunbağı və ya bilərzik almaq mümkün idisə, qiymətlərin yüksəlməsi eyni məbləğ qarşılığında daha yüngül, əsasən 3–5 qramlıq modellərin seçilməsini ön plana çıxarır. Belə şəraitdə məhsulun çəkisi ilə yanaşı, dizaynı və hazırlanma keyfiyyəti də alıcının qərarında daha böyük rol oynayır.
Qızılın qiymətinin yüksək olması evlərdə saxlanılan köhnə zinət əşyalarının da yenidən bazara çıxarılmasını sürətləndirir. Bir sıra istehlakçılar yeni məhsul alarkən köhnə qızıllarını satmağa və ya dəyişdirməyə üstünlük verir. Bu üsul əlavə pul xərclərini azaltmaqla yanaşı, yüksək qiymətlər dövründə zərgərlik alışını mümkün edən alternativ mexanizmə çevrilir.
Digər tərəfdən, qızılı sırf yığım və investisiya məqsədilə alanların seçimləri də dəyişir. Zinət əşyalarının qiymətinə qızılın dəyəri ilə yanaşı, ustalıq haqqı, mağaza marjası və digər xərclər daxil olduğundan, sərvətini qorumaq istəyən bəzi alıcılar külçə və sikkələrə üstünlük verirlər.
Bakıdakı zərgərlik vitrinlərində formalaşan qiymət də yalnız beynəlxalq birjalarda qızılın bir qramının dəyəri ilə müəyyənləşmir. Məhsulun yekun satış qiymətinə qiymətli daşların dəyəri, ustalıq haqqı, logistika, mağaza xərcləri və vergilər də təsir göstərir. Buna görə də dünya bazarında qızılın bahalaşması pərakəndə satış qiymətlərində özünü birbaşa və eyni nisbətdə göstərməyə bilər.
Sektor üzrə yanaşmaya görə, bahalı qızıl zərgərlik bazarını aradan qaldırmır, əksinə, onun biznes modelini dəyişir. Əsas risk məhsulların satış müddətinin uzanması və satılmayan bahalı məmulatlarda daha çox kapitalın bağlanmasıdır. Bu səbəbdən zərgərlərin daha yüngül modellərlə yanaşı, külçə, sikkə və qiymətli daşlarla kombinə edilmiş məhsullara marağı artır.
Beləliklə, qızılın bahalaşması zərgərlik bazarında iki fərqli istiqaməti gücləndirir. Zinət əşyasını bəzək məqsədilə alan istehlakçı daha yüngül və nisbətən münasib modellərə yönəlir. Məqsəd yığım və sərvətin qorunması olduqda isə qızılın özü investisiya aktivinə çevrilərək cəlbediciliyini artırır. Nəticədə bazarda əsas dəyişiklik qızıldan imtina deyil, eyni büdcə ilə daha az qızıl almaq və onun dəyərini fərqli formada qorumaq meylidir.
MONETAR.AZ
