“Jefferies” qızılın qiymətinin dinamikasını müəyyənləşdirmək üçün yeni kəmiyyət modeli hazırlayıb. Model ilin sonuna qədər qızılın bir unsiyasının qiymətinin 4 650 dollara çatacağını proqnozlaşdırır. Ənənəvi yanaşmalardan fərqli olaraq, model real faiz dərəcələrini və ABŞ dollarının məzənnəsini əsas dəyişənlər kimi nəzərə almır. Bunun əvəzinə mərkəzi bankların ehtiyat siyasəti və büdcə kəsirləri təhlil edilir.
Proqnoz hazırkı spot qiymətlə müqayisədə təxminən 5%-lik artımı nəzərdə tutur. Səhmlərə investisiya edənlər üçün qızılın bahalaşmasından yararlanmağın ən birbaşa yollarından biri iri qızıl hasilatçıları və royalti şirkətlərinə investisiya qoymaqdır. Xüsusilə “Newmont” və “Agnico Eagle” kimi şirkətlər qızılın reallaşdırılan qiyməti ümumi istehsal xərclərini üstələdikcə gəlirlərinin və sərbəst pul axınının artmasından faydalana bilər.
Yeni modelin konseptual əsasında “Jefferies”in diaqnozu dayanır: ənənəvi model artıq əvvəlki kimi işləmir. Şirkət qeyd edir ki, 2024–2025-ci illərdə qızıl real faiz dərəcələri və dolların məzənnəsi ilə tarixi əlaqəsindən kənara çıxıb.
“Jefferies”ə görə, yalnız bu ənənəvi qiymət amillərinə əsaslanan reqressiya modelləri qızılın qiymətini hazırkı spot səviyyədən xeyli aşağı qiymətləndirir və mövcud bazar tsikli çərçivəsində məntiqli nəticələr vermir.
Köhnə yanaşmanı dəyişdirmək qərarına gələn “Jefferies” reqressiya modelini 1995–2025-ci illəri əhatə edən 30 illik dövr əsasında yenidən qurub. Şirkət modeli üç əsas dəyişən üzərində cəmləyib: ehtiyatların şaxələndirilməsi intensivliyi, mərkəzi bankların ehtiyatlarında qızılın ABŞ xəzinədarlığı istiqrazlarını üstələyib-üstələmədiyini göstərən binar göstərici və ABŞ büdcə kəsirinin ÜDM-də payı.
Ehtiyatların şaxələndirilməsi göstəricisi modelin ən fərqli elementlərindən biridir. “Jefferies” bu göstəricini mərkəzi bankların illik xalis qızıl alışlarının həcminin dolların qlobal valyuta ehtiyatlarındakı payına nisbəti kimi müəyyənləşdirir. Bu əmsal həm mərkəzi bankların qızıl alışları artdıqda, həm də dolların qlobal ehtiyatlardakı payı azaldıqda yüksəlir.
Uoll-Strit analitiklərinin fikrincə, məhz bu göstərici ənənəvi modellərin nəzərə almadığı struktur dəyişikliyi əks etdirir. “Jefferies”in təhlilinə görə, qızılın qlobal ehtiyatlarda şaxələndirilməsi, xüsusilə də son illərdə mərkəzi bankların alışlarının sürətlənməsi, inkişaf etmiş ölkələrin hökumətlərinin büdcə vəziyyəti ilə yanaşı, 1995-ci ildən bəri qızılın illik qiymət dəyişkənliyinin əhəmiyyətli hissəsini izah edən statistik baxımdan mühüm amildir.
“Jefferies” ABŞ-ın qısamüddətli faiz dərəcələrini, pul kütləsinin artımını və ABŞ dolları indeksini də şüurlu şəkildə reqressiya modelindən çıxarıb. Şirkət bu amillərin qızıla təsirini qəbul etsə də, onların dövlət xərcləri və mərkəzi bankların kapital bölgüsü qərarları vasitəsilə dolayı şəkildə modeldə nəzərə alındığını bildirir. Bununla yanaşı, şirkət qısamüddətli faiz dərəcələrinin struktur proqnoz üçün əvvəlki kimi əsas göstərici olmadığını, lakin qızılın yüksək dəyişkənliyini dəstəkləyə biləcək aktual risk olaraq qaldığını vurğulayır.
Model “Jefferies”in konsensusdan yüksək olan mövcud proqnozunu da dəstəkləyir. Şirkət 2026-cı ilin ikinci yarısında qızılın bir unsiyasının qiymətini 4 500 dollar, 2027-ci ilin birinci yarısında isə 5 000 dollar səviyyəsində proqnozlaşdırır. “Jefferies” bildirir ki, bu proqnozlar yeni kəmiyyət araşdırması əsasında yenidən nəzərdən keçirilməyib, əksinə, yeni model tərəfindən dəstəklənib.
Şirkətin qənaətinə görə, model qızılın struktur drayverlərinin qüvvədə qaldığına və orta müddətli perspektivdə spot qiymət üzrə risklərin daha çox artım istiqamətində olduğuna inamı gücləndirir.
“Jefferies” üç ekstremal ssenarinin hər birinin qızılın qiymətini müstəqil şəkildə 5 000 dollar həddindən yuxarı qaldıra biləcəyini hesab edir. Bunlara COVID-19 pandemiyası dövründəki kimi ÜDM-in təxminən 14%-i səviyyəsində büdcə kəsirlərinə qayıdış, dolların qlobal valyuta ehtiyatlarındakı payının 40%-dən aşağı düşməsi və ya mərkəzi bankların hazırkı qızıl alış tempini iki dəfə artırması daxildir.
Ssenari təhlili modelin ehtiyatların dinamikasına nə qədər həssas olduğunu göstərir. Eyni zamanda, bu həssaslıq qızıl üçün əsas eniş risklərindən birini də formalaşdırır. “Jefferies” bildirir ki, mərkəzi bankların xalis qızıl satışına keçməsi qızılın qiymətinə ciddi mənfi təsir göstərə bilər. Bu baxımdan, mərkəzi bankların qızıl toplama siyasətində dönüş baş verməsi yüksəliş ssenarisi üçün ən ciddi risklərdən biri hesab olunur.
“Jefferies” modeli geniş bazar təhlilini əvəz edən alət kimi deyil, mövcud proqnozları yoxlamaq üçün istifadə olunan əlavə vasitə kimi təqdim edir. Şirkətin fikrincə, model hərtərəfli proqnozlaşdırma sistemi deyil, qızılın qiymətinin hərəkət istiqamətini müəyyənləşdirməyə kömək edən faydalı göstəricidir.
Şirkət həmçinin qeyd edir ki, 2024-cü ilin əvvəlindən hesabatın əhatə etdiyi dövrədək qızılın qiyməti iki dəfədən çox artıb. “Jefferies” bu yüksəlişi qlobal valyuta ehtiyatlarının qızıla şaxələndirilməsinin sürətlənməsi ilə tam uyğun hesab edir.
MONETAR.AZ
