"Bloomberg"in istinad etdiyi "Goldman Sachs Group"un hesabatına görə, Avropanın qış mövsümü ərzində kifayət qədər qaz ehtiyatı toplaya bilməsi üçün dekabr ayında qazın qiyməti, böyük ehtimalla, bir meqavat-saat üçün 100 avrodan ($117) yuxarı qalxmalı olacaq.
Analitiklər Samanta Dart və Lora Sir bildiriblər ki, Niderland birjasındakı yaxınmüddətli fyuçerslərin — Avropada qaz üçün etalon hesab olunan TTF kontraktlarının — son bahalaşması belə, Yaxın Şərqdən tədarükdə yaranan fasilələr gələn ilə qədər davam edərsə, Asiyadan kifayət qədər mayeləşdirilmiş təbii qazın (LNG) Avropaya yönəldilməsinə kifayət etməyəcək. Ötən həftə fyuçerslərin qiyməti 65 avro/MVt·st həddini aşaraq son beş ayın maksimumuna yüksəlib.
ABŞ ilə İran arasında münaqişənin Hörmüz boğazı vasitəsilə enerji tədarükünü minimuma endirməsi fonunda, məhdud LNG partiyaları uğrunda Asiya ilə rəqabətin güclənməsi Avropa alıcılarının vəziyyətini çətinləşdirib. Qitədə elektrik enerjisi istehsalında geniş istifadə olunan qaz ehtiyatları adətən yay aylarında toplanır, lakin bu il anbarların doldurulması qrafikdən geri qalır.
Analitiklərin hesablamalarına görə, mövcud temp qorunarsa, Şimal-Qərbi Avropanın qaz anbarlarının doluluq səviyyəsi ayın sonunda 51% olacaq ki, bu da "Goldman Sachs"ın baza ssenarisindən 3,4 faiz bəndi aşağıdır.
Yaxın Şərqdəki gərginlik məhz Avropanın qış mövsümü ərəfəsində qaz ehtiyatlarını artırmağa çalışdığı dövrdə qlobal enerji tədarükünü məhdudlaşdırıb. Münaqişənin həlli ilə bağlı aydın perspektivlərin olmadığı bir vaxtda ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana qarşı "iqtisadi D-Day" adlandırdığı sərt tədbirlər planını açıqlayıb.
"Mövcud qiymət səviyyələrində Avropanın qış ərzində qaz ehtiyatlarını idarə etməsi mümkün olmayacaq", — analitiklər bildiriblər. Onların qiymətləndirməsinə görə, Yaxın Şərqdən enerji ixracının yalnız 2027-ci ildə tədricən normallaşacağı ssenaridə dekabr ayı üzrə TTF fyuçerslərinin qiyməti 100 avro/MVt·st səviyyəsini keçməlidir.
Bu, "Goldman Sachs"ın baza ssenarisində nəzərdə tutulan 50 avro/MVt·st qiymətindən təxminən iki dəfə yüksəkdir.
Bununla belə, Avropa üçün müəyyən ümid hava şəraitindən gələ bilər. "Goldman Sachs"ın proqnozu orta qış temperaturuna əsaslansa da, "Rystad Energy"nin bu ay dərc etdiyi hesabata görə, güclü El-Ninyo hadisəsi temperaturu tarixi orta göstəricidən ən azı 2°C yüksəldərsə, qaza tələbat azalaraq aşağı ehtiyat səviyyələrinin təsirini qismən kompensasiya edə bilər.
MONETAR.AZ
