Qlobal əmtəə bazarlarının ən nüfuzlu analitiklərindən biri, Carlyle Group-un strategiya direktoru və Goldman Sachs-ın xammal araşdırmaları üzrə keçmiş rəhbəri Ceff Karri, qlobal neft bazarlarını sarsıdacaq xəbərdarlıqla çıxış edib. CNBC kanalına verdiyi müsahibədə ekspert bildirib ki, rəsmi hesabatlardakı ümumi ehtiyat rəqəmləri aldadıcıdır və dünya iqtisadiyyatı fiziki neft qıtlığının astanasındadır. Karrinin təhlilinə görə, Asiya bazarları artıq kritik "texnoloji minimum" həddinə çatıb, yaxın həftələrdə Avropa, iyul ayına qədər isə ABŞ eyni böhranla üzləşəcək.
Ceff Karri vurğulayıb ki, kağız üzərində görünən milyonlarla barel neftin böyük hissəsi boru kəmərlərinin və emal zavodlarının infrastrukturunu işlək vəziyyətdə saxlamaq üçün sistem daxilində (texnoloji olaraq) kilidli qalmalıdır. Bazarın real zaman rejimində sərbəst istifadə edə biləcəyi kommersiya ehtiyatları isə sürətlə əriyir:
-
Asiyanın statusu: Bölgədə sərbəst hərəkət edən neft ehtiyatları tamamilə tükənib. Sinqapur birjasında aviasiya yanacağı ilə başlayan kəsir artıq dizel yanacağına sıçrayıb və bu, regionda neft məhsullarının qiymətini kəskin artırır.
-
Avropanın statusu (1 ay vaxt): Karri hesab edir ki, Avropadakı hazırkı nisbi sakitlik sadəcə bir illüziyadır. Hazırda ABŞ özünün Strateji Neft Ehtiyatlarından (SPR) təcili qaydada çıxardığı həcmləri tamamilə Avropaya yönəldir. Bu axın dayanan kimi, təxminən bir ay sonra qitədə kəsir başlayacaq.
-
ABŞ-ın statusu (İyul böhranı): Vaşinqtonun daxili bazarı qorumaq üçün atdığı addımlar və vergi güzəştləri təşəbbüsləri effektsizdir. İyul ayına qədər ABŞ özü də birbaşa tədarük böhranı ilə üz-üzə qalacaq.
Analitikin fikrincə, problemin həlli rəqəmsal və ya inzibati manipulyasiyalarda (məsələn, yanacaq vergilərinin müvəqqəti ləğvində) deyil. Böhranı yalnız bazara əlavə fiziki xam neft həcmlərinin daxil olması həll edə bilər: "Bazara real neft lazımdır. Bunun üçün isə yeganə çıxış yolu Hörmüz boğazının blokadasının dərhal və tamamilə aradan qaldırılmasıdır. Qalan bütün daxili tənzimləmələr sadəcə zaman qazanmaq cəhdidir."
Qlobal ehtiyatların sürətlə azalması, Hörmüz boğazının statusu ilə bağlı ABŞ və Pakistan vasitəçiləri ilə danışıqlar aparan Tehranın masadakı mövqeyini görünməmiş dərəcədə gücləndirir.
Ceff Karrinin xəbərdarlığı göstərir ki, neft qiymətlərinin sülh memorandumları xəbərləri ilə qısamüddətli olaraq $100-dan aşağı düşməsi fundamental mənzərəni dəyişmir. Fiziki tədarük zənciri qırılıb və rəsmi sülh sənədi imzalanıb tankerlərin sərbəst hərəkəti bərpa olunmayana qədər, qlobal iqtisadiyyat genişmiqyaslı yanacaq şokuna doğru irəliləyir.
MONETAR.AZ
