ABŞ və İran arasında diplomatik təmasların nəticəsiz qalması və Fars körfəzində hərbi zərbələrin yenidən intensivləşməsi Avropanın qaz bazarında qiymət artımına səbəb olub. Qış mövsümü ərəfəsində tədarüklə bağlı narahatlıqların güclənməsi nəticəsində Avropada təbii qazın topdansatış qiymətləri cümə günü son bir həftədən artıq müddətin ən yüksək səviyyəsinə çatıb. Həftəlik artım isə 12% təşkil edib.
Niderlandın “Title Transfer Facility” (TTF) birjasında ən yaxın icra müddətli etalon qaz fyuçerslərinin qiyməti 4,2% yüksələrək bir meqavat-saat üçün 96,18 avroya çatıb. Böyük Britaniyanın “National Balancing Point” (NBP) bazarında da oxşar dinamika qeydə alınıb. Burada qazın qiyməti 3,8% artaraq bir term üçün 239 pens təşkil edib.
Beləliklə, hər iki əsas Avropa qaz bazarında həftəlik bahalaşma 12%-ə çatıb.
Avropada qaz qiymətlərinin artması qlobal neft bazarındakı tendensiyadan fərqlənir. Belə ki, qlobal neft göstəriciləri təklif artıqlığının yaratdığı təzyiq fonunda ardıcıl ikinci həftəlik enişə doğru hərəkət edir.
Avropaya qazın fiziki tədarükündə hələlik ciddi dəyişiklik olmasa da, Yaxın Şərqdə gərginliyin artması bazarda risk gözləntilərini gücləndirib. Avropa İttifaqının qaz anbarları hazırda 71% doludur. Lakin enerji şirkətləri və treyderlər bu ehtiyat səviyyəsini mümkün təchizat böhranına qarşı yetərli təminat hesab etmirlər.
Bazar iştirakçılarını narahat edən əsas məsələlərdən biri Yaxın Şərqdə mümkün genişmiqyaslı müharibənin mayeləşdirilmiş təbii qazın (LNG) daşınması üçün həyati əhəmiyyət daşıyan marşrutlara təsir göstərməsidir.
ABŞ və İran arasında diplomatik həll imkanlarının zəifləməsi, eləcə də Fars körfəzində hərbi qarşıdurmanın yenidən alovlanması treyderləri qış dövrü üçün fyuçers müqavilələrinin qiymətinə əlavə geosiyasi risk mükafatı daxil etməyə sövq edir.
Şimal yarımkürəsində istilik mövsümünün başlandığı bir vaxtda mümkün regional münaqişənin enerji daşımalarını məhdudlaşdıra biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlar Avropa qaz bazarında qiymət artımını sürətləndirir.
MONETAR.AZ
