Yaxın Şərqdə alovlanan hərbi münaqişə qlobal enerji loqistikasını tamamilə yer altına — daha doğrusu, radarlardan kənara sürükləyir. Qlobal neft nəqliyyatının şah damarı sayılan Hörmüz boğazının rəsmən blokadada olduğu bir vaxtda, Fars körfəzi ölkələri öz iqtisadiyyatlarını xilas etmək üçün "kabus gəmilər" taktikasından istifadə etməyə başlayıblar. Bloomberg agentliyinin Kpler Ltd. şirkətinin gəmi izləmə məlumatlarına istinadən yaydığı son araşdırma göstərir ki, Küveyt öz mayeləşdirilmiş neft qazını (LPG) Hindistan bazarına çatdırmaq üçün transponderlərini (yerləşmə sistemini) söndürərək gizli əməliyyat həyata keçirib.
KPC-yə məxsus "Gas Umm Al Rowaisat" tankeri Küveytin Mina əl-Əhmədi neft emalı zavodunda LPG yükünü tam qəbul etdikdən sonra AIS (Avtomatik İdentifikasiya Sistemi) transponderini tamamilə söndürərək radarlardan itir. Gəmi hərbi risk qrupunda olan Ormuz boğazını "kabus" statusunda keçir.
Kpler şirktətinin aparıcı analitiki Kiaran Tayler bildirir ki, Küveyt bu taktikada tək deyil. Əslində, bu gizli loqistika modelinin əsasını keçən ay Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) qoyub. BƏƏ özünün ən böyük strateji alıcısı olan Hindistanın enerji təhlükəsizliyini qorumaq üçün neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) tankerlərinin transponderlərini söndürərək Ormuz boğazından çıxarmağa başlamışdı.
Müharibədən əvvəlki dövrlə müqayisədə Körfəzdən gələn tədarük həcmləri kəskin azalsa da, Rapidan Energy Group-un hesablamalarına görə, bu gizli üsullarla hər gün təxminən 2 milyon barel neft və əlaqəli məhsul birtəhər Fars körfəzindən dünya bazarlarına çıxarıla bilir.
Küveytin öz xam neftini də yenidən Asiya emalçılarına təklif etməsi ixracın qismən bərpa olunduğunu göstərsə də, qlobal tədarük zəncirindəki qırılmalar istehlakçı ölkələri ağır vəziyyətə salıb. Hindistan üçün LPG sadəcə sənaye xammalı deyil; ölkə əhalisinin məişətdə yemək hazırlamaq üçün istifadə etdiyi əsas yanacaqdır.
ÖlkəMövcud Statusİqtisadi Təsir və NəticəHindistanFars körfəzindən kritik dərəcədə asılıdır.Müharibə və blokada səbəbindən hökumət daxili bazarda LPG qiymətlərini artıq 2 dəfə (100%) artırmağa məcbur olub.Küveyt və BƏƏMüharibə şəraitində gizli ixracatçılar.Sanksiyalardan və ya hərbi hədəf olmaqdan yayınmaq üçün beynəlxalq dəniz hüququ qaydalarını (AIS) müvəqqəti pozurlar.
Küveyt və BƏƏ-nin bu gizli gedişləri göstərir ki, Yaxın Şərqdəki müharibə şəraitində dövlətlər rəsmi blokadaları yarmaq üçün hərbi-dəniz kəşfiyyatından yayınma üsullarına əl atırlar. Bu, qlobal enerji ticarətinin rəsmi statistikadan çıxaraq "boz zonaya" keçdiyinin ən bariz nümunəsidir.
MONETAR.AZ
