Qazaxıstan hökuməti Rusiyadan kənar alternativ ixrac dəhlizlərini genişləndirmək məqsədilə yeni logistik marşrutları, o cümlədən Bakı–Supsa neft kəmərindən istifadə imkanlarını aktiv şəkildə qiymətləndirir. Qazaxıstanın energetika naziri Yerlan Akkenjenov jurnalistlərə açıqlamasında bildirib ki, Astana öz karbohidrogen resurslarını dünya bazarına çıxarmaq üçün bütün əlavə variantlara açıqdır, lakin hazırda bu marşrutla bağlı Azərbaycan tərəfindən rəsmi və konkret bir təklif daxil olmayıb.
Bu addım Qazaxıstanın xarici bazarlara xammal nəqlində Rusiyanın infrastrukturundan asılılığı mərhələli şəkildə azaltmaq və tranzit xətlərini şaxələndirmək (diversifikasiya etmək) strategiyasının tərkib hissəsidir.
Alternativ marşrut axtarışları ölkənin ümumi neft ixracında müşahidə olunan geriləmə fonunda daha da aktuallaşıb. Rəsmi statistikaya əsasən, cari ilin (2026-cı il) hasilat və ixrac göstəriciləri aşağıdakı kimidir:
-
İxrac həcmi: Qazaxıstan 2026-cı ilin birinci rübündə neft və qaz kondensatı ixracını ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə kəskin şəkildə azaldıb. Göstərici 19,5 milyon tondan 15,3 milyon tona düşüb.
-
Tengiz yatağında problem: İxracın azalmasının əsas səbəblərindən biri ölkənin ən iri neft yatağı hesab olunan "Tengiz"də hasilat tempinin aşağı düşməsidir.
Hasilatın azalması ilə yanaşı, Qazaxıstan neftinin əsas çıxış qapısı sayılan marşrutlarda ciddi logistik maneələr yaranıb. İxracın zəifləməsi birbaşa olaraq Xəzər Boru Kəməri Konsorsiumunun (KTK) terminalında və Rusiyanın Novorossiysk limanında xammal yükləmələrinə tətbiq olunan texniki və siyasi xarakterli məhdudiyyətlərlə əlaqələndirilir.
Qara dənizdəki geosiyasi risklər və Rusiyanın liman infrastrukturundakı gecikmələr Astananı uzun müddətdir fəaliyyəti dayandırılmış və ya minimum güclə işləyən Bakı–Supsa (Gürcüstan) xəttinə yönəldir. Bu xəttin aktivləşməsi Qazaxıstan neftinin Xəzər dənizi vasitəsilə Bakıya, oradan isə birbaşa Qara dəniz sahilinə təhlükəsiz ötürülməsinə imkan yarada bilər.
