Çin Xalq Respublikasının Baş Gömrük İdarəsinin məlumatına görə, 2026-cı ilin yanvar–iyul aylarında Rusiya ilə Çin arasında ticarət dövriyyəsi ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 26,3% artaraq 159,24 milyard dollara çatıb. Beləliklə, ilk yarımildə qeydə alınan 25,6%-lik artım tempi daha da sürətlənib.
İlin ilk altı ayının nəticələrinə əsasən, Çinin Rusiyadan idxalı illik müqayisədə 23,3% artaraq 73,6 milyard dollar, Rusiyaya ixracı isə 28,4% yüksələrək 60,6 milyard dollar təşkil edib. Qərb bazarlarından uzaqlaşan Rusiya iqtisadiyyatında Çin istehsalı olan maşınqayırma və yüksək texnologiyalı məhsulların payı artmaqda davam edir.
Enerji sektoru isə ikitərəfli ticarətin əsas hərəkətverici qüvvələrindən biri olaraq qalır. "Reuters"in məlumatına görə, dünyanın ən böyük neft emalçılarından biri olan "Sinopec" 2026-cı ilin iyul–sentyabr ayları üçün Rusiyanın ESPO markalı neftinin alışını artıraraq 30–40 partiya sifariş edib. Bu həcm sutkada təxminən 241–320 min barelə bərabərdir. Şirkətin bu addımı İran ətrafındakı geosiyasi gərginlik fonunda Yaxın Şərqdən tədarük risklərinin artması ilə izah olunur.
"Vortexa Analytics"in Çin üzrə aparıcı analitiki Emma Linin sözlərinə görə, Çin emalçıları tədricən daha etibarlı və logistika baxımından daha sərfəli mənbələrə üstünlük verirlər. Bu baxımdan Rusiyanın Uzaq Şərq limanlarından göndərilən qısa marşrutlu yüklər daha cəlbedici hesab olunur.
Eyni zamanda, dünya bazarında neft qiymətlərinin yüksəlməsi fonunda Rusiyanın neft gəlirləri də artıb. 2026-cı ilin iyul ayında ölkənin büdcəsinin neft gəlirləri son 15 ayın ən yüksək səviyyəsinə çatıb. Bu, həm büdcə gəlirlərini artırır, həm də yuanla aparılan ticarətdə rublun mövqeyini dolayı yolla dəstəkləyir.
Qaz ticarəti də yüksək səviyyəsini qoruyur. İyun ayında Çinin ümumi təbii qaz idxalı demək olar ki, dəyişməyərək 13,706 milyard kubmetr təşkil edib. Bununla yanaşı, orta idxal qiyməti min kubmetr üçün 416 dollara yüksələrək son 40 ayın maksimumuna çatıb. Rusiya isə "Sibirin Gücü" boru kəməri vasitəsilə Çinin əsas qaz təchizatçılarından biri və aparıcı LNG ixracatçıları sırasında mövqeyini saxlayır.
Çinli ekspertlər hesab edirlər ki, iki ölkə arasında iqtisadi əməkdaşlıq artıq yalnız xammal və sənaye məhsullarının mübadiləsi ilə məhdudlaşmır. Çin İctimai Elmlər Akademiyasının Rusiya İqtisadiyyatı Departamentinin direktoru Sü Bolinin fikrincə, tərəfdaşlıq tədricən sənaye zəncirlərinin inteqrasiyası və innovasiya əsaslı əməkdaşlıq modelinə keçir.
Yel Universitetinin dəvətli tədqiqatçısı Byan Yunszu isə qeyd edir ki, ağıllı sənaye və yeni enerji texnologiyalarında Çinin üstünlükləri Rusiya ilə əməkdaşlığın yeni mərhələsini formalaşdırır.
Ümumilikdə isə bu dinamika Çinin xarici ticarətində müşahidə olunan ümumi yüksəlişlə üst-üstə düşür. İyul ayında ölkənin ixracı illik ifadədə 23,9% artaraq 397,85 milyard dollara, idxalı isə 27,5% yüksələrək 285,35 milyard dollara çatıb. Yanvar–iyul aylarında Çinin ümumi xarici ticarət dövriyyəsi 17,3% artaraq 30,13 trilyon yuan (4,47 trilyon dollar) təşkil edib.
Çin artıq ardıcıl 16 ildir Rusiyanın ən böyük ticarət tərəfdaşıdır. 2025-ci ildə ikitərəfli ticarət dövriyyəsi 227,9 milyard dollarla rekord səviyyəyə çatmışdı. Mövcud artım tempi qorunarsa, 2026-cı ilin yekununda bu göstəricinin yeni tarixi maksimumu yeniləməsi ehtimalı yüksək qiymətləndirilir.
MONETAR.AZ
