ABŞ-ın özəl investorların əlində olan dövlət borcu 2026-cı maliyyə ilinin yekunlarına görə ölkənin ümumi daxili məhsulunun (ÜDM) 100%-ni ötüb. Bu, 1946-cı ildən bəri ilk belə haldır.
“The Wall Street Journal”ın məlumatına görə, sentyabrın 30-da başa çatan maliyyə ilində özəl investorların əlində olan dövlət borcunun həcmi 32,2 trilyon dollara, yaxud ÜDM-in 100,03%-nə çatıb. Bir il əvvəl bu göstərici 99,4% təşkil edirdi.
Bununla belə, faktiki nəticə Konqresin Büdcə İdarəsinin (CBO) fevral ayında açıqladığı 100,6%-lik proqnozdan aşağı olub.
Qeyd olunan göstərici ABŞ-ın 40 trilyon dolları ötən ümumi dövlət borcunu deyil, yalnız özəl investorların əlində olan borc öhdəliklərini əhatə edir.
Ümumi dövlət borcuna federal dövlət qurumlarının bir-biri qarşısında olan maliyyə öhdəlikləri də daxildir. Buna görə də borcun ÜDM-ə nisbəti hesablanarkən investorların əlindəki borc ayrıca qiymətləndirilir.
2026-cı maliyyə ilinin yekunlarına görə, ABŞ federal büdcəsinin kəsiri təxminən 2 trilyon dollar və ya ÜDM-in 6,2%-i səviyyəsində olub.
ABŞ 1990-cı illərin sonunda iqtisadi artım, dövlət xərclərinin məhdudlaşdırılması və “dotkom” bumundan əldə olunan vergi gəlirləri hesabına büdcə profisiti əldə etmişdi.
2000-ci ildə ölkənin dövlət borcunun ÜDM-ə nisbəti cəmi 33,7% təşkil edirdi. Sonrakı illərdə isə bir sıra amillər borclanmanın artmasına səbəb oldu.
Bunlara vergi güzəştləri, 2001-ci il 11 sentyabr terror aktlarından sonra təhlükəsizlik və müdafiə xərclərinin artması, 2008–2009-cu illərin maliyyə böhranı və COVID-19 pandemiyası ilə mübarizə tədbirləri daxildir.
Bundan əlavə, əhalinin yaşlanması sosial təminat və səhiyyə proqramları üzrə dövlət xərclərini artırıb. Nəticədə büdcə kəsiri uzunmüddətli xarakter alıb.
ABŞ-ın büdcə perspektivləri ilə bağlı narahatlıqlardan biri də sosial təminat sisteminin gələcək maliyyələşdirilməsidir.
Konqresin Büdcə İdarəsinin proqnozuna görə, Konqres əlavə tədbirlər görmədiyi halda sosial təminat sistemi artıq 2032-ci ildə vəsait çatışmazlığı ilə üzləşə bilər.
Dövlət borcunun ÜDM-ə nisbətinin 100%-i keçməsi ABŞ-ın fiskal siyasəti, büdcə kəsirinin maliyyələşdirilməsi və uzunmüddətli sosial xərclərin qarşılanması ilə bağlı müzakirələri daha da aktuallaşdırır.
MONETAR.AZ
