Azərbaycanda alüminium sənayesinin inkişafı üzrə yeni hədəflər müəyyənləşdirilib. 2027–2030-cu illəri əhatə edən Dövlət Proqramında Gəncədə “Azəralüminium” MMC-nin elektroliz zavodunun layihəsinin tamamlanması və istehsal gücünün artırılması nəzərdə tutulur. Məqsəd zavodun illik istehsal gücünü 100 min tona çatdırmaqdır.
Layihə çərçivəsində əvvəlcə texniki-iqtisadi əsaslandırmanın hazırlanması və ilkin layihələndirmə işlərinin başa çatdırılması planlaşdırılır. Növbəti mərhələdə təfsilatlı layihələndirmə aparılacaq və zavod əsas avadanlıqlarla təchiz ediləcək. 2027–2030-cu illər ərzində görüləcək işlərin sonunda istehsal gücünün artırılması hədəflənir.
Dövlət Proqramında alüminium yayma məhsullarının istehsalına dair yeni layihənin həyata keçirilməsi də nəzərdə tutulur. Bu istiqamətdə istehsal gücünün illik 50 min tona çatdırılması planlaşdırılır. Layihənin ilkin mərhələsində texniki-iqtisadi əsaslandırma və layihələndirmə işləri aparılacaq.
Daha sonra əsas avadanlıqların alınması və quraşdırılması həyata keçiriləcək. Məqsəd yalnız ilkin alüminium istehsalını artırmaq deyil, emal olunmuş məhsulların istehsalını da genişləndirməkdir. Bu yanaşma alüminiumun daha yüksək əlavə dəyər yaradan məhsullara çevrilməsinə imkan verə bilər.
Proqramda alüminiumun dərin emalı üzrə prioritet məhsulların müəyyənləşdirilməsi də nəzərdə tutulur. Bu məhsulların digər sənaye sahələrində xammal və yarımfabrikat kimi istifadə imkanları araşdırılacaq. Bazar tələbatının öyrənilməsi əsasında hansı məhsullar üzrə istehsalın genişləndirilməsinin məqsədəuyğun olduğu müəyyənləşdiriləcək.
Bu istiqamətdə özəl sektorun təqdim etdiyi layihələrin də təşviqi planlaşdırılır. 2027–2029-cu illərdə prioritet məhsullar üzrə investisiya layihələrinin həyata keçirilməsinə və stimullaşdırıcı mexanizmlərin tətbiqinə başlanılması nəzərdə tutulur. Nəticədə dərin emal məhsullarının yerli istehsalının artırılması hədəflənir.
Alüminium sənayesinin xammal və istehsal zəncirinin genişləndirilməsi çərçivəsində kalsinasiya və anodbişirmə zavodunun tikintisi də gündəmdədir. Azərbaycan İnvestisiya Holdinqi tərəfindən texniki-iqtisadi əsaslandırma hazırlanacaq və layihənin maliyyələşmə mənbələri müəyyən ediləcək. Daha sonra aidiyyəti dövlət qurumları ilə birlikdə zavodun tikintisinin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur.
Layihənin növbəti mərhələsində tikinti-quraşdırma işləri aparılacaq və əsas avadanlıqlar tədarük ediləcək. TİƏ-nin nəticələrinə əsasən zavodun istifadəyə verilməsi və anod istehsalının təmin olunması planlaşdırılır. Bununla alüminium istehsalında istifadə olunan əsas komponentlər üzrə daxili imkanların genişləndirilməsi gözlənilir.
Dövlət Proqramında Zəylik-Alunit yataqlarının sənaye potensialının qiymətləndirilməsi də nəzərdə tutulub. Burada alunitdən alüminium oksidi və alüminium istehsalının mümkünlüyü üzrə geoloji və texnoloji tədqiqatlar aparılacaq. Daha sonra layihənin texniki-iqtisadi əsaslandırılması hazırlanacaq.
Tədqiqatların nəticələrindən asılı olaraq alunit əsaslı sənaye istehsalının qurulması ilə bağlı təkliflər hazırlanacaq. Bununla yatağın sənaye baxımından istifadə imkanlarının müəyyənləşdirilməsi planlaşdırılır. Layihənin gələcək taleyi aparılacaq tədqiqatların və hazırlanacaq TİƏ-nin nəticələrindən asılı olacaq.
Proqramda özəl sektor tərəfindən illik istehsal gücü təxminən 200 min ton olan yeni ilkin alüminium müəssisəsinin yaradılması imkanlarının araşdırılması da yer alıb. Bu məqsədlə layihənin reallaşdırılması imkanları və potensial investorlar müəyyən ediləcək. Daha sonra investorlarla danışıqlar aparılaraq mümkün investisiya modeli hazırlanacaq.
Nəticədə yeni müəssisənin yaradılması ilə bağlı qərarın qəbul edilməsi və potensial investorun müəyyənləşdirilməsi nəzərdə tutulur. Belə bir layihənin həyata keçirilməsi ilkin alüminium istehsalının əhəmiyyətli dərəcədə artırılmasına imkan verə bilər. Bununla yanaşı, layihənin reallaşması investisiya şərtlərindən və potensial investorun müəyyən edilməsindən asılı olacaq.
Beləliklə, 2027–2030-cu illər üçün müəyyənləşdirilən planlar alüminium sənayesində yalnız istehsal həcminin artırılmasını deyil, bütövlükdə istehsal zəncirinin genişləndirilməsini nəzərdə tutur. Elektroliz, yayma, kalsinasiya və anod istehsalı ilə yanaşı, alüminiumun dərin emalı və yeni yataqların potensialının araşdırılması da proqramın əsas istiqamətləri sırasındadır. Hədəflərin reallaşması Azərbaycanın alüminium sənayesində xammaldan daha yüksək əlavə dəyərli məhsula qədər istehsal imkanlarının genişlənməsinə şərait yarada bilər.
MONETAR.AZ
